Görsel 1.1’deki devrede butona basıldığı anda beyz polarması 0V olan TR1 transistörü kesime gidecektir. C-E arası açık anahtar gibi davranan TR1 transistörü TR2 transistörünün toprak bağlantısını kesecektir. R2 üzerinden doğru polarmalandırılan TR2 transistörü iletime geçecek, röle enerjilenecek ve led yanacaktır. Elimizi butondan çektiğimizde kondansatör R1 ve potansiyometre üzerinden şarj olmaya başlayacaktır. Kondansatör gerilimi yaklaşık 0,7V’a yükseldiğinde TR1 transitörü iletime geçecek C-E arası kapalı anahtar gibi davranacaktır. Bunun sonucunda TR2 transitörünün beyzi toprağa bağlanmış olcaktır. Doğru polarmalandırılmayan TR2 transistörü kesime gidecek, röle enerjisi kesilecek ve led sönecektir. Potansiyometreyi B konumuna yaklaştırdıkça kondansatör daha yavaş dolacak ve ledin yanık kalma süresi uzayacaktır.

Görsel 1.1: Zaman gecikmeli duran devre

                MALZEME LİSTESİ

AdıÖzelliğiSembolüGörünüşüMiktarı
     
TransistörBC237 (TO-92 kılıf)  2 adet
Röleİki kutuplu tek konumlu (DPST)  1 adet
ButonPush buton  1 adet
Diyot1N4001  1 adet
LedKırmızı  1 adet
Direnç1k  1 adet
Direnç10k  2 adet
Potansiyometre500k  1 adet
Kondansatör1000uf/16V  1 adet

                İŞLEM BASAMAKLARI

  1. Görsel 1.1’teki devreyi kurunuz.
  2. Butonuna basarak devrenin çalışmasını gözlemleyiniz.
  3. Potansiyometrenin orta ucu A ve B noktalarındayken butona basınız. Devrenin çalışmasını gözlemleyiniz.
  4. Led’in sönük ve yanık durumunda Görsel 1.1’deki Transistörlerin beyz gerilimlerini ölçüp Tablo 1.1’e yazınız.

                SONUÇ VE DEĞERLENDİRMELER

Tablo1.1: Transistör beyz gerilimi ölçme

Beyz gerilimiLed yanıkLed sönük
T1 beyz gerilimi  
T2 beyz gerilimi  

                SORULAR

  1. İki transistör neden aynı anda aktif değildir?
  2. Tersleme (değilini alma) işlemini hangi transistör yapmaktadır?
  3. Zaman gecikmeli duran birçok farklı devre vardır. Bunları araştırıp çiziniz. Bu devre ile karşılaştırıp aynı işi yapan farklı devre tasarımları hakkında yorum yapınız.
  4. C1 kondansatörü açık devre olursa devrenin çalışması nasıl etkilenir.

  1. İki Transistör Neden Aynı Anda Aktif Değildir?
  • İki transistör aynı anda aktif olmamasının birkaç nedeni olabilir. Öncelikle, devre tasarımı ve işlevine bağlı olarak, her iki transistörün de aynı anda aktif olması istenmeyebilir. Ayrıca, transistörlerin sürülme koşulları, besleme gerilimi veya tetikleme sinyali gibi faktörler de her iki transistörün aynı anda aktif olmasını engelleyebilir.
  1. Tersleme (Değilini Alma) İşlemini Hangi Transistör Yapmaktadır?
  • Tersleme veya değilini alma işlemi genellikle NPN tipi transistörler tarafından gerçekleştirilir. NPN transistörler, baz gerilimi uygulandığında akımın emitter ve collector arasında akmasına izin verirler. Bu durumda, transistörün çıkışında (collector) akımın akışı, baz gerilimi uygulandığında kesilir.
  1. Zaman Gecikmeli Duran Birçok Farklı Devre Vardır. Bunları Araştırıp Çiziniz. Bu Devre İle Karşılaştırıp Aynı İşi Yapan Farklı Devre Tasarımları Hakkında Yorum Yapınız.
  • Zaman gecikmeli devreler arasında monostabil, astabil ve bistabil multivibratörler, RC devreleri ve zaman röleleri gibi çeşitli devreler bulunmaktadır. Her bir devre tasarımı, belirli bir gecikme veya zamanlama gerektiren farklı uygulamalar için kullanılır. Örneğin, bir monostabil devre belirli bir süre boyunca tetiklendikten sonra sinyal üretir; astabil bir devre ise sürekli olarak titreşen bir sinyal üretebilir. Her bir devrenin avantajları ve kullanım alanları farklıdır.
  1. C1 Kondansatörü Açık Devre Olursa Devrenin Çalışması Nasıl Etkilenir?
  • Eğer C1 kondansatörü açık devre olursa, bu durumda devrenin zamanlama özelliği etkilenebilir. Kondansatör, zaman gecikmeli bir devrede zamanlama veya gecikme süresini belirlemek için kullanılıyorsa, açık devre olması zamanlama süresini etkisiz hale getirebilir veya devrenin istenmeyen şekilde çalışmasına sebep olabilir. Ayrıca, kondansatörün açık devre olması, devrede kullanılan filtreleme veya depolama işlemlerini de etkileyebilir, bu da devrenin istenmeyen davranışlara yol açabilir.

Tags:

No responses yet

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Dersler