Transistörün iletime geçebilmesi için polarmalandırılması (bacaklarına uygun yönde ve miktarda gerilim verilmesi) gerekir. Görsel 1.1’de B1 butonu açık konumda olduğundan beyz polarması almayan TR1 transistörü kesimdedir. Butona basıldığında yaklaşık 0,7V eşik gerilimine ulaşan beyz polarması transistörü iletime geçirecektir. C-E arası kapalı anahtar gibi davranacak ve rölenin toprak bağlantısı sağlanmış olacaktır. Enerjilenen röle kontakları değiştirecek ve led yanacaktır.

Besleme gerilimi kaç volt olursa olsun beyz gerilimi yaklaşık 0,7V’u aşmayacak kalan gerilim beyz direnci (R1) üzerine düşecektir.

Görsel 1.1: Transistörün anahtar olarak kullanımı

                MALZEME LİSTESİ

AdıÖzelliğiSembolüGörünüşüMiktarı
     
TransistörBC237 (TO-92 kılıf)  1 adet
Röleİki  kutuplu tek konumlu (DPST)  1 adet
LedKırmızı  1 adet
Direnç1k  1 adet
Direnç12k  1 adet
ButonPush buton (Başlatma) NO  1 adet
Diyot1N4001  1 adet

                İŞLEM BASAMAKLARI

  1. Görsel 1.1’teki devreyi kurunuz.
  2. Butonuna basarak devrenin çalışmasını gözlemleyiniz.
  3. Rölenin bobin uçlarındaki direnci devre bağlantısı olmadan ölçüp Tablo 1.1’e yazınız.
  4. den kollektör akımını hesaplayınız (Vcc=12V).
  5. den beyz akımını hesaplayınız ( ).
  6. den beyz direncini hesaplayınız ( ) . Hesaplanan değerleri Tablo 1.1’ yazınız.
  7. Görsel 1.1’deki , ve  ölçümlerini butonun açık ve kapalı konumlarında ölçerek Tablo 1.2’ye yazınız.

                SONUÇ VE DEĞERLENDİRMELER

Tablo1.1:   direnci hesaplama

Rb hesaplamaDeğer
Bobin direnci ( ) 
  
  
  

Tablo1.2: Ölçüm sonuçları

Buton açıkGerilim (V)Akım (A)Buton kapalıGerilim (V)Akım (A)
    
    
    

                SORULAR

  1. Eşik gerilimi nedir?
  2. Transistörün doyum ve kesim çalışması nedir?
  3. Hangi uygulamalarda transistörün doyumda ve kesimde çalışması istenir?
  4. R1 direncinin değerinin büyük seçilmesinin devreye etkisi ne olur?
  5. R1 direncinin değerinin küçük seçilmesinin devreye etkisi ne olur?
  6. Besleme gerilimi 10V olsaydı R1 üzerine düşen gerilim kaç volt olurdu?
  7. B1 butonu yerine ışık veya sıcaklık sensörü kullanılsaydı devre nasıl çalışırdı?
  8. Voltmetrede 0.7V üzerinde bir değer okuyorsak transistör için ne söylenebilir?

İşte cevaplarınız:

  1. Eşik Gerilimi Nedir?
  • Eşik gerilimi, bir devredeki belirli bir olayın veya işlemin gerçekleşmesi için gereken minimum gerilimdir. Örneğin, bir transistorun çalışması için gerekli olan minimum baz gerilimi, transistorun eşik gerilimi olarak adlandırılır.
  1. Transistörün Doyum ve Kesim Çalışması Nedir?
  • Transistörün doyum çalışması, transistörün tamamen iletken bir durumda olduğu çalışma modudur. Kesim çalışması ise transistörün tamamen kesik durumda olduğu çalışma modudur.
  1. Hangi Uygulamalarda Transistörün Doyumda ve Kesimde Çalışması İstenir?
  • Transistörler, elektronik devrelerde farklı amaçlar için kullanılırlar. Doyumda çalışma, anahtarlama işlevlerinde veya yüksek akım gerektiren durumlarda istenebilirken, kesimde çalışma düşük güç tüketimi gerektiren veya sinyal işleme gibi uygulamalarda tercih edilebilir.
  1. R1 Direncinin Değerinin Büyük Seçilmesinin Devreye Etkisi
  • R1 direncinin değerinin büyük seçilmesi, baz akımını azaltır ve dolayısıyla transistörün baz gerilimini düşürür. Bu durumda, transistörün doyumda olması daha zor olabilir veya devrenin performansı etkilenebilir.
  1. R1 Direncinin Değerinin Küçük Seçilmesinin Devreye Etkisi
  • R1 direncinin değerinin küçük seçilmesi, baz akımını artırır ve transistörün baz gerilimini yükseltir. Bu durumda, transistörün doyumda olması daha kolay olabilir ancak devre üzerinde istenmeyen yükler oluşabilir veya transistör zarar görebilir.
  1. Besleme Gerilimi 10V Olsaydı R1 Üzerine Düşen Gerilim Kaç Volt Olurdu?
  • Bu durumda, R1 üzerine düşen gerilim, besleme geriliminin R1 ile bölünmesiyle bulunur. Eğer R1 değeri sabit ise ve devredeki diğer dirençler etkilemiyorsa, R1 üzerine düşen gerilim, 10V olurdu.
  1. B1 Butonu Yerine Işık veya Sıcaklık Sensörü Kullanılsaydı Devre Nasıl Çalışırdı?
  • Işık veya sıcaklık sensörleri, ortamdaki ışık veya sıcaklık değişimlerine bağlı olarak devreye sinyal gönderecektir. Bu sinyaller, transistörün çalışma durumunu etkileyebilir ve transistörün iletkenlik veya kesim durumuna göre devrenin çalışmasını değiştirebilir.
  1. Voltmetrede 0.7V Üzerinde Bir Değer Okuyorsak Transistör İçin Ne Söylenebilir?
  • Eğer voltmetrede 0.7V üzerinde bir değer okunuyorsa, bu durumda transistör muhtemelen doyumda çalışmaktadır. Çünkü genellikle bir transistörün baz gerilimi 0.7V civarında tetiklenir ve iletken duruma geçer.

Tags:

No responses yet

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Dersler