EKAA I. Dönem Temrinleri

TRİSTÖRÜN DC GERİLİMDE R DİRENCİ ÜZERİNDEN TETİKLENMESİ

DENEYİN AMACI :Tristörün DC gerilimde tetiklenmesini incelemek.
TEORİK BİLGİLER :Tristörler doğru gerilimde doğru polarize edildiklerinde geytine küçük bir pozitif gerilim gelirse iletime giderler. Tristörler doğru gerilimde LDR, termistör, foto transistör gibi elemanlarla tetiklenebilir.

DENEY BAĞLANTI ŞEMASI:

 ekaa1Tristör kılıf

Malzeme Listesi:

  • BT151
  • 2×220Ω
  • 100Ω
  • Led
  • Tactile buton 2 pinli tactile buton
  • Sürgülü switch 2 konumlu 3 pinli Sürgülü switch 2 konumlu 3 pinli

DENEYDE KULLANILAN ALETLER:

1-Bread Board

2-AVOmetre

3-Devre Şemasında belirtilen elemanlar

 

DEVRENİN ÇALIŞMASI :
S1anahtarı kapalı S2anahtarı açık iken devreye enerji uygulandığında doğru polarize edilen tristör geyt gerilimi alamadığından kesimdedir ve led yanmaz. S2 anahtarı kapatıldığında tristörün geyt ucuna R1,R2 gerilim bölücü dirençler üzerinden pozitif bir gerilim gelir. Tristör iletime gider ve led yanar. Bu durumda S2 anahtarı açılsa dahi tristör iletimde kalmaya ve led yanmaya devam eder. Tristörü kesime götürmek için S1 anahtarının açılması gerekir. Tristörü tekrar iletime götürmek için önce S1 daha sonra S2 anahtarı kapatılmalıdır.
DENEYİN YAPILIŞI :
1- AVOmetre ile devre elemanlarının sağlamlığını kontrol ediniz.
2- Devreyi Bread board üzerine monte ediniz.
3- S1 ve S2 anahtarları açık iken devreye enerji uygulayınız. LED’ in yanmadığını gözleyiniz.
4- S1 açık iken, S2 anahtarı kapatıldığında Led’ in yanmadığını gözleyiniz.
5- S1 ve S2 anahtarı kapatıldığında Led’ in yandığını gözleyiniz.
6- S2 anahtarını açınız. Bu durumda Led’ in yanmaya devam ettiğini gözleyiniz.
7- S1 anahtarını açınız. Led’ in yanmadığını gözleyiniz.
8- Sonuçları gözlem tablosuna yazınız.
GÖZLEM TABLOSU :
SORULAR :
1- S1 ve S2 anahtarı kapalı iken R1 direnci kısa devre edilirse ne olur?

S1 S2 LED’in Durumu
Açık Açık  
Kapalı Açık  
Kapalı Kapalı  

2- S1 ve S2 anahtarı kapalı iken R2 direnci kısa devre edilirse ne olur?
3- S1 ve S2 anahtarı kapalı iken R1 direnci açık devre edilirse ne olur?
4- S1 ve S2 anahtarı kapalı iken R2 direnci açık devre edilirse ne olur?
5- S1 ve S2 anahtarı kapalı iken R3 direnci kısa devre edilirse ne olur?

 

DC GERİLİMDE ÇALIŞAN TRİSTÖRÜ SERİ – PARALEL ANAHTARLA DURDURMA

DENEYİN AMACI         : Tristörün anot katot arasını kısa devre ederek kesime götürme yöntemlerini incelemek.TEORİK BİLGİLER       : Küçük güçlü DC yüklerin tristörle kumanda edilmesinde anot katot arasını kısa devre ederek durdurma yöntemi kullanılır.DENEY BAĞLANTI ŞEMASI: DC GERİLİMDE ÇALIŞAN TRİSTÖRÜ PARALEL ANAHTARLA DURDURMATristör kılıfDENEYDE KULLANILAN

Malzeme listesi:

  • BT151
  • 1KΩ
  • 470Ω
  • 100Ω
  • Led
  • Buton
  • Anahtar

ALETLER:1-Bread Board

2-AVOmetre

3-Güç Kaynağı

4-Devre Şemasında belirtilen elemanlar

 DEVRENİN ÇALIŞMASI           :

S1 anahtarı ve S2 butonu açık olduğunda devreye enerji uygulanırsa tristör yalıtkandır. S1 anahtarı kapatıldığında tristörün anot ve katoduna doğru yönlü polarma uygulanmasına rağmen tristör geyt polarması almadığı için iletime gitmez.

S1 anahtarı kapalı olduğunda S2 butonuna basılırsa led yanar. S2 butonu bırakıldığı halde led yanmaya devam eder. S3 butonuna basılıp bırakıldığında led söner.

DENEYİN YAPILIŞI                  :

1- AVOmetre ile devre elemanlarının sağlamlığını kontrol ediniz.

2- Devreyi Bread board üzerine monte ediniz.

3- S1 anahtarını kapatıp LED’ in yanmadığını gözleyiniz.

4- S1 anahtarını kapalı iken S2 butonuna basıp bıraktığımızda Led’ in yandığını gözleyiniz.

5- S1 anahtarını açınız. Led’ in söndüğünü gözleyiniz.

6- S1 anahtarını kapatıp Led’ in yanıp yanmadığını gözlemleyiniz.

7- S2 butonuna basıp ledi yeniden yakınız.

8- S3 butonuna basın ve ledi gözleyiniz.

9- Sonuçları gözlem tablosuna yazınız.

 GÖZLEM TABLOSU                 :

S1

S2

S3

LED’in Durumu

Açık

Açık

Açık

 

Kapalı

Açık

Açık

 

Kapalı

Kapalı

Açık

 

Kapalı

Açık

Kapalı

 

Kapalı

Açık

Açık

 

 

 

 

 

 

 

 

SORULAR                    :

1-     Anot akımını keserek durdurma yönteminin olumlu ve olumsuz yönleri nelerdir?

2-     Tristörün anot katot arasını kısa devre ederek durdurma yönteminin olumlu ve olumsuz yönleri nelerdir?

 DC GERİLİMDE ÇALIŞAN TRİSTÖRÜ PARALEL ANAHTARLA DURDURMA ISIS DOSYASI

dc gerilimde tristörü ser anahtar paralel butonla durdurma

 

DC GERİLİMDE ÇALIŞAN TRİSTÖRÜ KAPASİTİF ANAHTARLA DURDURMA

DENEYİN AMACI         : DC gerilimde çalışan Tristörün kapasitif yöntemle durdurulmasını incelemek.TEORİK BİLGİLER       : Büyük akımları kontrol eden tristörleri durdurmak için kapasitif yöntemle anot-katot arasını ters polarize ederek durdurma yöntemi kullanılır.DENEY BAĞLANTI ŞEMASI:DC GERİLİMDE ÇALIŞAN TRİSTÖRÜ KAPASTİF ANAHTARLA DURDURMATristör kılıf

Malzeme listesi:

  • BT151
  • 47 uf/16V
  • 2x1KΩ
  • 10KΩ
  • 220Ω
  • 2xButon

 DENEYDE KULLANILAN ALETLER:

1-Bread Board

2-AVOmetre

3-Güç Kaynağı

4-Devre Şemasında belirtilen elemanlar

 

DEVRENİN ÇALIŞMASI           :

S1 butonuna basıldığında tristör iletime gider ve led yanar.Tristörün iletken olması C kondansatörünün, anoda bağlı ucu ( – ), R1 direncine bağlı ucu ise ( + ) olacak şekilde şarj olur. S2 butonuna basıldığında tristörün anoduna kondansatör üzerindeki gerilimin eksisi, katoduna ise artısı gelir. Böylece tristörün anot-katot uçları ters polarize edilerek tristör kesime götürülür.

 DENEYİN YAPILIŞI                  :

1- AVOmetre ile devre elemanlarının sağlamlığını kontrol ediniz.

2- Devreyi Bread board üzerine monte ediniz.

3- S1 butonuna basarak LED’ in yanmadığını gözleyiniz.

4- S2 butonuna basıp Led’ in söndüğünü gözleyiniz.

5- Sonuçları gözlem tablosuna yazınız.

 GÖZLEM TABLOSU                 :

S1

S2

LED’in Durumu

Açık

Açık

 

Kapalı

Açık

 

Açık

Kapalı

 

 

 

 

 

 

SORULAR                    :

1-Kapasitif durdurma yöntemlerinin olumlu ve olumsuz yönleri nelerdir?

 DC GERİLİMDE ÇALIŞAN TRİSTÖRÜ KAPASTİF ANAHTARLA DURDURMA ISIS DOSYASI

dc gerilimle çalışan tristörün kapasitif anahtarla durdurma

AC GERİLİMDE TRİSTÖRÜN DİRENÇ VE KONDANSATÖR İLE TETİKLENMESİ

DENEYİN AMACI : AC gerilimde Tristörün direnç ve kondansatör yardımıyla tetiklenmesini incelemek.

TEORİK BİLGİLER : Bu yöntemle AC gerilimde çalışan tristörün, dolayısıyla yükün faz kaymalı tetiklenmesi yapılır.

DENEY BAĞLANTI ŞEMASI:

AC GERİLİMDE TRİSTÖRÜN DİRENÇ VE KONDANSATÖR İLE TETİKLENMESİTristör kılıf

Malzeme listesi:

  • BT151
  • 1N4001
  • 1uf/16V
  • 1KΩ
  • 10KΩ pot
  • 12V lamba

DENEYDE KULLANILAN ALETLER:

1-Bread Board
2-AVOmetre
3-220/12 V AC Transformatör
4-Devre Şemasında belirtilen elemanlar
DEVRENİN ÇALIŞMASI :
S1 ve S2 anahtarları açık iken veya S1 kapalı, S2 açık iken, tristör kesimdedir ve yük çalışmaz. S1 kapalı iken S2 de kapatılırsa; C1 kondansatörü R1 ve P1 üzerinden şarj olmaya başlar.
C1 kondansatörü uçlarındaki gerilim tristör tetikleme gerilimine ulaştığında diyot üzerinden pozitif geyt polarması alan tristör iletime gider, dolayısıyla led yanar. Pozitif alternansın sonunda tristör kesime gider. Negatif alternans süresince kesimde kalmaya devam eder. İkinci pozitif alternansta C1 kondansatörü pozitif yönde yeniden şarj olmaya başlar ve tristör pozitif geyt polarması alarak yeniden iletken olur. Led negatif alternansta sönmekte pozitif alternansta yanmayı sürdürür. P1 potansiyometresinin konumu, dolayısıyla zaman sabitesi değiştirilerek lambanın parlaklığı ayarlanır.

DENEYİN YAPILIŞI :
1- AVOmetre ile devre elemanlarının sağlamlığını kontrol ediniz.
2- Devreyi Bread board üzerine monte ediniz.
3- S1 anahtarına kapatarak devreye enerji uygulayınız. Bu anda LED’ in yanmadığını gözleyiniz.
4- S2 anahtarını kapatıp Led’ in yandığını gözleyiniz.
5- Potansiyometrenin konumunu değiştirerek lambanın parlaklığını gözleyiniz.
6- Sonuçları gözlem tablosuna yazınız.

GÖZLEM TABLOSU :

S1 S2 LED’in Durumu
Açık Kapalı
Kapalı Açık
Kapalı Kapalı

SORULAR :
1-C1 kondansatörü kısa devre edilirse ne olur?
2-C1 kondansatörü açık devre edilirse ne olur?
3-D1 diyotunun yönü değiştirilirse ne olur?
4-Lambanın parlaklığı hangi elemanlara bağlı olarak değişir?

ac gerilimde tristörün diyot ve kondansatörle tetiklenmesi

TRİYAK İLE LAMBA KARARTMA DEVRESİ

DENEYİN AMACI         : Triyak ile lamba karartma devresini çizme ve uygulama bilgi ve becerisini kazanmak.

DENEY BAĞLANTI ŞEMASI:

 TRİYAK İLE LAMBA KARARTMA DEVRESİTriyak kılıf

LAMBA KARARTMA DEVRESİ ARES

Malzeme Listesi:

  • BT 136
  • Diyak
  • 5KΩ
  • 500KΩ pot
  • Pot başlığı
  • 0,1uf/250V
  • 2×2’li PCB klemns

DENEYDE KULLANILAN ALETLER:

1-Bread Board

2-AVOmetre

3-Devre Şemasında belirtilen elemanlar

 DEVRENİN ÇALIŞMASI           :

Triyak ile yapılan lâmba karartma (Dimmer) devresi, lâmbanın parlaklığını kontrol eder. Alternatif akımın pozitif ve negatif palslerinin düşey olarak kıyılması, dolayısıyla alternatif akımın etkin değerinin değiştirilmesiyle kontrol işlemi yapılır.P1 potansiyometresi ayarlanarak lâmbanın parlaklığı azaltılır veya çoğaltılır. Potansiyometrenin en küçük direnç değerinde lâmba parlak yanar, en büyük direnç değerinde lâmba söner.

 DENEYİN YAPILIŞI                  :

1. Devre elemanlarının sağlamlık kontrolünü yapınız.

2. Bread – Board üzerine devreyi kurunuz.

3. Devrenin doğruluğunu kontrol ediniz.

4. Öğretmeniniz denetiminde devreye enerji veriniz.

5. P1 potansiyometresini en küçük ve en büyük direnç değerine ayarlayarak, lâmbanın parlaklığının değiştiğini gözleyiniz.

6. Potansiyometrenin en büyük, orta ve en küçük direnç değerlerinde A noktasındaki gerilim değerini, alternatif akım voltmetresi ile ölçünüz.

7. Lamba parlak durumda iken triyak uçlarındaki gerilimi ölçünüz.

8. Lamba sönük durumda iken triyak uçlarındaki gerilimi ölçünüz.

9. Enerjiyi keserek devreyi dikkatlice sökünüz.

10. Bu temrine ait soruları cevaplandırınız.

 SORULAR                    :

1. Devredeki lamba açık devre (Kopuk) ise triyak iletime geçer mi? Nedenini açıklayınız.

2. Diyak kısa devre olursa, devrenin çalışmasını nasıl etkiler?

3. Lamba karartma devresinin nerelerde ve hangi tip lambalarda kullanıldığını yazınız.

IŞIK (LDR) KONTROLLÜ DİMMER DEVRESİ

DENEYİN AMACI:  Işık kontrollü dimmer devresini çizme ve uygulama bilgi ve becerisini kazanmak.TEORİK BİLGİLER:Foto direnç, foto diyot ve foto transistör, küçük akımlı elemanlardır. Bu optik elemanlar genellikle tristör, triyak gibi daha büyük akımlı anahtarlama elemanlarının tetiklenmesinde kullanılır. Böylece ışıktaki değişmelerle büyük akımlı devrelerin kontrolü sağlanır.DENEY BAĞLANTI ŞEMASI:   Triyak kılıfIŞIK (LDR) KONTROLLÜ DİMMER DEVRESİ

LDR Lİ LAMBA KARARTMA DEVRESİ BASKI DEVRE

Malzeme listesi :

  • BT137
  • Diyak
  • LDR
  • 100nf / 250V
  • 33kΩ
  • 220kΩ POT
  • 2x ikili PCB Klemens

DENEYDE KULLANILAN

ALETLER:

1-Bread Board

2-AVOmetre

3-Devre Şemasında belirtilen elemanlar

DEVRENİN ÇALIŞMASI           :

Karanlık ortamda devreye enerji uygulandığında, LDR ‘nin iç direnci çok yüksektir ve alternatif gerilimin pozitif alternansında R1 direnci ve P potansiyometresi üzerinden gelen pozitif gerilim, C1 kondansatörünü şarj etmeye başlar. C1 kondansatörü üzerindeki gerilim, 30 volt civarındaki diyak eşik gerilimi üzerine çıktığında diyak iletime geçer. Diyağın iletime geçmesiyle triyak da tetiklenerek iletime geçer ve lamba yanar. Devredeki P potansiyometresi lambanın yanacağı ve söneceği ışığın şiddetini ayarlar. R2 direnci ve C2 kondansatörü ise, triyak üzerindeki gerilimi sabit tutarak lambadaki ışık titreşimlerini engeller.

DENEYİN YAPILIŞI                  :

1. Devre elemanlarının sağlamlık kontrolünü yapınız.

2. Bread – Board üzerine devreyi kurunuz.

3. Devrenin doğruluğunu kontrol ediniz.

4. Öğretmeniniz denetiminde devreye enerji veriniz.

5. LDR üzerini kapatarak ışık gelmesini önleyiniz ve lambanın yandığını gözleyiniz.

6. Lamba yanarken tristör ve kondansatör uçlarındaki gerilimleri ölçerek kaydediniz.

7. LDR ‘nin üzerini açarak ışık gelmesini sağlayınız ve lambanın söndüğünü gözleyiniz.

8. Lamba sönük durumda iken tristör ve kondansatör uçlarındaki gerilimleri ölçünüz ve kaydediniz.

9. Enerjiyi keserek devreyi dikkatlice sökünüz.

10. Bu temrine ait soruları cevaplandırınız.

SORULAR                    :

1. Işık kontrollü dimmer devresinin kullanım amacını yazınız.

2. Potansiyometre ile yapılan dimmer devresi ve LDR ile yapılan dimmer devresini yapı ve çalışması bakımından karşılaştırınız.

3. Devrenin nerelerde kullanıldığını yazınız.

ISI ALARM DEVRESİ (SICAKTA ÇALIŞAN DEVRE)

DENEYİN AMACI: Transistörlü anahtarlama devrelerinden ısı alârm devresini çizmek, uygulama bilgi ve becerisini kazanmak.TEORİK BİLGİLER       :Isı alarm devreleri, ısı yükseldiğinde ya da düştüğünde çalışan uyarma devreleridir. Devrenin kurulabilmesi için ısı değişimini algılayacak elemanlara ihtiyaç vardırDENEY BAĞLANTI ŞEMASI:  BC237-238ISI ALARM DEVRESİ (SICAKTA ÇALIŞAN DEVRE)

malzeme listesi

  • 2x BC238
  • 12V lamba
  • NTC (10k)
  • 330Ω
  • 2x 680Ω
  • 68kΩ

 DENEYDE KULLANILAN

ALETLER:

1-Bread Board

2-AVOmetre

3-Devre Şemasında belirtilen elemanlar

DEVRENİN ÇALIŞMASI           :

Besleme kaynağından (+12 V) gelen akım, R1 direnci üzerinden NTC ile R2 ‘nin birleştiği noktaya gelir. NTC ’nin sıcak olduğu anda iç direnci azalır ve Tr1 transistörünün beyz ucuna negatif (-) potansiyeli geleceğinden sıfırlanan IB1 akımı, Tr1 transistörünü kesime götürür. Bu anda Tr1 ’in kolektör-emiter direnci maksimum değere ulaşır. Tr2 transistörünün beyzine R3 ve R4 dirençlerinden geçen bir + akım geleceği için Tr2 transistörü iletime geçer ve lamba yanar.

NTC ‘nin soğuk olduğu ortamda ise NTC ‘nin iç direnci yüksek olacağı için R1 ve R2 dirençleri üzerinden geçen IB akımı, Tr1 ’in beyz ucuna giderek Tr1 transistörünü iletime geçirir. Bu durumda kolektör – emiter direnci azalan Tr1 ’in kolektör gerilimi negatif potansiyel seviyesine iner. Bu anda R3 direncinin üst ucu + , alt ucu – gerilim potansiyeline ulaşır. Sonuçta Tr2 ’nin beyz potansiyelinin negatif seviyeye düşmesi ve bunun etkisi ile beyz akımının + iken – değere inmesiyle, Tr2 transistörü kesime gider ve lamba söner.

DENEYİN YAPILIŞI                  :

1. Devre elemanlarının sağlamlık kontrolünü yapınız.

2. Bread – Board üzerine devreyi kurunuz.

3. Devrenin doğruluğunu kontrol ediniz.

4. Öğretmeniniz denetiminde devreye enerji veriniz.

5. Ortam sıcaklığında lambanın yanıp yanmadığını kontrol ediniz ve gerekli ölçmeleri yaparak tabloya kaydediniz.

6. NTC ‘yi ısıtarak lambanın durumunu gözleyiniz ve gerekli ölçmeleri yaparak tabloya kaydediniz.

7. Devredeki NTC yerine PTC bağlayarak soğuk ve sıcak durumdaki lambanın durumunu gözleyiniz.

8. Enerjiyi keserek devreyi dikkatlice sökünüz.

9. Bu temrine ait soruları cevaplandırınız.

SORULAR                    :

1. NTC ‘nin özelliği nedir?

2. Devrede NTC yerine PTC kullanılması, devrenin çalışmasını nasıl etkiler?

 

 

TRİYAK İLE İKİ AYRI LAMBALI KARARTMA DEVRESİ

DENEYİN AMACI         : Lamba karartma devresini incelemek.

TEORİK BİLGİLER       :Lamba karartma devreleri, diyaklar yardımı ile faz kaydırma prensibinden yararlanılarak düzenlenen devrelerdir. Bu devreler tiyatro, sinema, düğün salonu ve evlerde kullanılabilir. İki ayrı lamba veya lamba gurubunu kontrol edebilir. Devrede kullanılan triyak, yükün çekeceği akıma göre seçilir.

DENEY BAĞLANTI ŞEMASI:

Triyak kılıftriyak iki lamba karartma

 

DEVRENİN ÇALIŞMASI :
Devreye enerji uygulandığında her iki kondansatör de boş olduğundan triyakların her ikisi de kesimdedir. Kondansatörler R1 direnci ve P1 potansiyometresi üzerinden şarj olmaya başlar. Potansiyometrenin orta ucunun bulunduğu konuma, kondansatörlerden hangisi yakın ise o kondansatör daha çabuk şarj olur. Potansiyometrenin orta ucunun bulunduğu konuma C1 kondansatörünün yakın olduğunu kabul edelim.
Bu durumda C1, R1 ve P1 potansiyometresi üzerinden daha çabuk şarj olur. Uçlarındaki gerilim + alternansın başında diyak ateşleme gerilimine ulaşacağından, D1 diyağı iletken olur. Th1 triyağı alternansın başında iletime gider. Bu durumda bi¬rinci yük çalıştığı halde C2 kondansatörü uçlarındaki gerilim diyak ateşleme gerilimine ulaşmadığı için ikinci yük çalışmaz.
Alternansın sonuna doğru C2 kondansatörü de şarj olur, uçlarındaki gerilim diyak ateşleme gerilimine ulaştığından D2 diyağı ve Th2 triyağı iletken olur. Böylece ikinci yük de çalışır.
Birinci yükten uzun süreli akım geçeceği için lamba parlak yanar. İkinci yükten ise alternansın sonuna doğru akım geçmeye başlayacağından geçen akımın efektif değeri küçük olur. Bu nedenle lamba sönük yanar. Alternans sonunda her iki triyak da yalıtkan olur. Başlayan yeni alternansta aynı olaylar C1 ve C2 ters yönde şarj olacak şekilde tekrarlanır. Potansiyometre ters yönde çevrildiğinde C1′ in şarj süresi uzayıp C2′ nin şarj süresi kısalacağı için yukarıda belirtilen nedenlerden dolayı ikinci lamba parlak birinci lamba sönük yanar.
DENEYİN YAPILIŞI :
1-AVO metre ile devre elemanlarının sağlamlığını kontrol ediniz.
2-Devreyi Bread Board üzerine kurunuz.
3-Devreye enerji uygulayıp, lambaların parlaklığını gözleyiniz.
4-Potansiyometreyi saat ibresi yönünde çeviriniz. Lambaların parlaklığını gözleyiniz.
5-Potansiyometreyi saat ibresinin tersi yönünde çeviriniz. Lambaların parlaklığını gözleyiniz.
SORULAR :
1-C1 kondansatörü kısa devre olursa devre nasıl çalışır?
2-C1 kondansatörü kısa devre olursa devre nasıl çalışır?
3-Diyaklar kısa devre olursa devre nasıl çalışır?
4-Devredeki triyakların yerine tristör bağlanırsa devre nasıl çalışır?

ISI SENSÖR ve TRANSDÜSERLERİN SAĞLAMLIK KONTROLÜ

DENEYİN AMACI         :PTC, NTC ve Termokupulların AVOmetre ile sağlamlık kontrolünü yapmak.

TEORİK BİLGİLER       :Elektronik devrelerle sıcaklık kontrolü yapabilmek, ortam sıcaklığını belirlemek, alıcıları yüksek sıcaklıktan korumak vb. gibi amaçlar için ısı sensör ve transdüserleri kullanılır.

ptc ntc termokupul

DENEYDE KULLANILAN ALETLER:

1-NTC, PTC, Termokupl

2-AVOmetre

DENEYİN YAPILIŞI                  :

1- PTC’ yi Şekilde görüldüğü ohmmetreye bağlayınız. İlk olarak oda sıcaklığında PTC’ nin üzerinde yazılı değeri okumanız gerekiyor. Daha sonra mum veya benzeri bir araç ile ısıttığınızda direnci yükseliyor ise PTC sağlamdır. Bunun dışında bir durum gerçekleşiyor ise PTC arızalıdır.

2-NTC’ yi Şekilde görüldüğü ohmmetreye bağlayınız. İlk olarak oda sıcaklığında NTC’ nin üzerinde yazılı değeri okumanız gerekiyor. Daha sonra mum veya benzeri bir araç ile ısıttığınızda direnci azalıyor ise NTC sağlamdır. Bunun dışında bir durum gerçekleşiyor ise NTC arızalıdır.

3-Avometre milivolt (örneğin;200mV.) kademesine alınız. Termokuplun uçlarına avometrenin prop uçlarına sabitleyiniz. Termokuplun ucu havya ya da çakmakla ısıtılır. Avometrenin ekranında gerilim değişimi olup olmadığı gözlenir. Gerilim değişimi varsa termokupl sağlamdır.

4-Ölçtüğünüz değerleri tabloya kaydederek uygulamaya son veriniz.

 

GÖZLEM TABLOSU                 :

 

Ölçüm Yapılan Sensör veya Transdüser Avometre ile oda sıcaklığındaki değeri Isıtıldıktan sonra en son okuduğunuz değer Sonuç
PTC      
NTC      
Termokupl (Isılçift)      

 

SORULAR                    :

 

1- Sensör ve Transdüser kavramlarını açıklayınız.

2- Termistör nedir? Çeşitleri nelerdir?

3- PTC, NTC ve Termokuplu tanımlayınız.

IŞIK ALARM DEVRESİ (KARANLIKTA ÇALIŞAN)

DENEYİN AMACI: Transistörlü anahtarlama devrelerinden ışık alarm devresini çizme ve uygulama bilgi ve becerisini kazanmak.

TEORİK BİLGİLER:Işık alarm devreleri ışık kesildiğinde yada ışık geldiğinde alarm veren LDR, fototransistör gibi optik elemanların sensör olarak kullanıldığı devrelerdir.

DENEY BAĞLANTI ŞEMASI:

BC237-238temrin-14

Malzeme Listesi :

  • 2x BC238
  • 12V Lamba
  • 330Ω
  • 2x 680Ω
  • 2.2kΩ
  • LDR

DEVRENİN ÇALIŞMASI           :

İlk anda LDR karanlık ortamda olup iç direnci yüksektir. Bu durumda Tr1 ’in beyz akımı, LDR üzerinden + 12 voltluk kaynaktan gelen + akımın LDR ‘nin iç direncinin yüksek olmasından dolayı yetersiz seviyededir. Dolayısıyla Tr1 kesimdedir. Tr1 ’in kolektör ucunun + potansiyelinin artması, Tr2 ‘nin beyz akımının (+ IB2) R3 ve R4 dirençleri üzerinden geçerek Tr2 ‘yi iletime geçirmesine neden olur ve lamba yanar.LDR aydınlıkta iken iç direnci düşerek elektrik akımının geçişine izin verir. Tr1 ‘in beyzinden IB1 akımı geçeceğinden Tr1 kesim durumundan iletim durumuna geçer. Bu anda Tr1 ‘in kolektör ucu, kaynağın (-) kutbundan, Tr2 ‘nin emiter ucu üzerinden negatif potansiyel alacağı için Tr2 ‘nin beyz potansiyeli + ‘dan – ‘ye geçerek IB2 akımını – yapar. Sonuçta Tr2 kesime gider ve lamba söner.

DENEYİN YAPILIŞI                  :

1. Devre elemanlarının sağlamlık kontrolünü yapınız.

2. Bread – Board üzerine devreyi kurunuz.

3. Devrenin doğruluğunu kontrol ediniz.

4. Öğretmeniniz denetiminde devreye enerji veriniz.

5. Ortam aydınlığında lambanın yanıp yanmadığını kontrol ediniz.

6. LDR ‘nin üzerini kapatarak karanlık ortamda lambanın yanıp yanmadığını kontrol ediniz.

7. Enerjiyi keserek devreyi dikkatlice sökünüz.

8. Bu temrine ait soruları cevaplandırınız.

SORULAR                    :

1. LDR ‘nin özelliğini yazınız.

2. LDR kontrollü devrelerin nerelerde kullanıldığını açıklayınız.

isik-alarm-devresi isis

IŞIK ALARM DEVRESİ ares dosyası

su seviye alarmı

su seviye alarmı

555-timer

Malzeme Listesi:

  • NE555 + soket
  • Buzzer
  • 1k
  • 100k
  • 2uf/16V
  • 2xPCB klemens

 

SU SEVİYE ALARMI dosyası

 

IR alıcı verici

ır alıcı devre

 

4017tk19bc557bc5482N2222A_Pin-Outs2N2222A-npn-general-purpose-rf-300MHZ-2N2222-transistorır alıcı sensör

Malzeme listesi (alıcı):

  • TK-19 (TSOP 1738)
  • 4017 ve soketi
  • BC558
  • BC548
  • 1N4007
  • 5V Röle
  • Led kırmızı
  • Led yeşil
  • 22uf/16V
  • 0.1uf
  • 47Ω
  • 2×330Ω
  • 220KΩ
  • 1KΩ
  • 3’lü PCB klemens

IR verici

 

Malzeme listesi (verici):

  • infrared diyot (LD241)
  • 2N2222A
  • BC557
  • 10nf
  • 22KΩ
  • 1MΩ
  • Buton

Devrede 4017 sayıcı entegresi kullanılmıştır. Alıcı devresi ilk açıldığında 4017 entegresi 3 numaralı ucu (Q0) iletimdedir ve bu uca bağlı kırmızı led yanar. Kırmızı ledin yanması demek, rölenin iletimde olmadığı anlamına gelir. Rölenin iletime geçmesi için vericideki butona basıldığında, alıcı gözden 4017 entegresinin 14 numaralı bacağına (CLOCK) sinyal gider ve entegrenin 3 nolu bacağı (Q0) iletimden çıkar ve 2 nolu bacağı (Q1) iletime geçer.

Q1 ucu iletime geçtiği için bu uca bağlı olan röle iletime geçer ve yeşil led yanar. Yeşil ledin yanması da rölenin iletimde olduğu anlamına gelir. 4017 entegresinin 10 tane çıkış ucu vardır ancak biz 4 nolu ucu (Q2) 15 nolu RESET ucuna bağladığımız için entegre 3 ve 2 nolu uçlar ile sayım yapar.

Verici olarak kendi yaptığımız devre dışında herhangibir televizyon, dvd oynatıcı vb uzaktan kumandalarıda kullanılabilir. Yani evimizdeki herhangibir televizyon uzaktan kumandasıylada alıcı devresinin röle uçlarına bağlı olan cihazı kontrol edebiliriz. Alıcı devresinin çıkışına lamba,vantilatör,ısıtıcı vb bağlayabiliriz.

IR alıcı ares dosyası

IR ALICI isis dosyası

IR verici isis dosyası

 

Basit kumanda test cihazı

ır test

pir sensörlü zamanlayıcı (hareket sensörü)

PIR sensörlü zamanlayıcı 2n3904 transistor pinout555-timer

Malzeme listesi:

  • PIR sensör (3 bacaklı)
  • NE 555 + soket
  • 5V Röle
  • 100KΩ pot
  • 2x1KΩ
  • 220Ω
  • 10KΩ
  • 2x1N914
  • 2N3904
  • 470uf/16V
  • Led
  • 3’lü PCB klemens

pır sensörlü zamanlayıcı isis dosyası

Cep telefonu ile motor kontrol

Cep telefonu ile röle kontrol

bc548bc5574017

 

Malzeme listesi:

  • 4017 ve soketi
  • BC558
  • BC548
  • 1N4007
  • 5V Röle
  • Led kırmızı
  • Led yeşil
  • 0.1uf
  • 2×330Ω
  • 220KΩ
  • 1KΩ

Cep telefonu ile röle kontrol isis dosyası

 

 

4017