EEÖ I. Dönem Temrinleri

Bir Buton Bir Zil Uygulama Devresi Tesisatı

 Devrenin Bağlantı Şeması

                 Bir Buton Bir Zil Tesisatı KAPALI Şeması                                    Bir Buton Bir Zil Tesisatı KAPALI Şeması

                   Bir Buton Bir Zil Tesisatı AÇIK Şeması                                      :Bir Buton Bir Zil Tesisatı AÇIK Şeması

Devrede Kullanılan Elemanlar

  • Sigorta 6A W-otomat 1 Adet
  • Trafo 220/12V 5W. 1 Adet
  • Buton sıva üstü veya sıva altı 1 Adet
  • Zil elektromekanik veya elektronik 1 Adet
  • İletken tel 0,5 NYA (Zil teli) 10 metre
  • Buat sıva üstü veya sıva altı 1 Adet
  • Elektrik bandı 1 Adet
  • Dirsek 14PVC 1 Adet
  • Kroşe metal veya çivili 10 Adet
  • Fiş topraksız 1 Adet
  • Uzatma kablosu 2×0,75 NYA ve fişli 2 metre

Devrenin Çalışma Prensibi

Bir buton ile zil tesisatı genellikle tek katlı konutlarda, bir yerden bir kişinin çağrılmasında kullanılır. Çağırma ve bildirim tesislerinin temelini teşkil eder. Buton basıldığında zil çalar, bırakıldığında zil çalmaz.

Bir Buton İki Zil Tesisatı Uygulama Devresi

Devrenin bağlantı şeması

Bir Buton İki Zil Tesisatı KAPALI Şeması

Bir Buton İki Zil Tesisatı KAPALI Şeması

Bir Buton İki Zil Tesisatı Açık Şeması

Bir Buton İki Zil Tesisatı AÇIK Şeması

Devrede Kullanılan Elemanlar

  • Sigorta 6A W-otomat 1 Adet
  • Trafo 220/12V 5W 1 Adet
  • Buton sıva üstü veya sıva altı 1 Adet
  • Zil elektromekanik veya elektronik 2 Adet
  • İletken tel 0,5 NYA (Zil teli) 10 metre
  • Buat sıva üstü veya sıva altı 2 Adet
  • Elektrik bandı 1 Adet
  • Dirsek 14PVC 1 Adet
  • Kroşe metal veya çivili 10 Adet
  • Fiş topraksız 1 Adet
  • Uzatma kablosu 2×0,75 NYA ve fişli 2 metre

Devrenin Çalışma Prensibi

    Bir buton iki zil tesisatı uygulama devresinde, iki zil birbirine paralel bağlanmıştır. Butona basıldığında devreden geçen akım iki eşit kola ayrılır ve iki zil birden çalar.

 

İki Buton Bir Zil Tesisatı Uygulama Devresi

Devrenin Bağlantı Şeması 

İki Buton Bir Zil Tesisatı KAPALI Şeması

İki Buton Bir Zil Tesisatı KAPALI Şeması

2 Buton Bir Zil Tesisatı Açık Şeması

 

Devrede Kullanılan Elemanlar

  • Sigorta 6A W-otomat 1 Adet
  • Trafo 220/12V 5W. 1 Adet
  • Buton sıva üstü veya sıva altı 2 Adet
  • Zil elektromekanik veya elektronik 1 Adet
  • İletken tel 0,5 NYA (zil teli) 10 metre
  • Buat sıva üstü veya sıva altı 2 Adet
  • Elektrik bandı 1 Adet
  • Dirsek 14PVC 1 Adet
  • Kroşe metal veya çivili 10 Adet
  • Fiş topraksız 1 Adet
  • Uzatma kablosu 2×0,75 NYA ve fişli 2 metre

Devrenin Çalışma Prensibi

İki buton bir zil tesisatı uygulama devresinde, iki buton birbirine paralel bağlanmıştır. Bu şekilde butonlar birbirinin işlevini yapabilirler. Her iki butona da basıldığında zil çalar. Bu uygulama apartmanlardaki cümle kapı ve ev girişindeki zil için kullanılır.

 

Bir Kat Bir Daireli Kapı Otomatiği Ve Zil Tesisatı Uygulama Devresi

 Devrenin Bağlantı Şeması
 1 Kat 1 Daireli Kapı Otomatiği Tesisatı Kapalı Şeması1 Kat 1 Daireli Kapı Otomatiği Tesisatı Açık Şeması

Devrede Kullanılan Elemanlar

  • Sigorta 6A W-otomat 1 Adet
  • Trafo 220/12V 5W. 1 Adet
  • Buton sıva üstü veya sıva altı 3 Adet
  • Zil elektromekanik veya elektronik 1 Adet
  • Kapı otomatiği 1 Adet
  • İletken tel 0,5NYA (zil teli) 20 metre
  • Buat sıva üstü veya sıva altı 3 Adet
  • Elektrik bandı 1 Adet
  • Kroşe metal veya çivili 10 Adet
  • Fiş topraksız 1 Adet
  • Uzatma kablosu 2×0,75NYA ve fişli 2 metre

 

Devrenin Çalışma Prensibi

Kapı kilidi bir alıcı çeşidi olup elektromekanik zilin çalışma prensibine göre çalışır. Zil gibi iki adet bağlantı ucu vardır. Kapı otomatiği (kapı kilidi) apartman giriş kapısı üzerindedir. Apartman kapısındaki zil butonuna (Z) basıldığında dairedeki zil çalar. Daire içindeki kapı otomatiği 

Adi Anahtar Tesisatı Uygulama Devresi

Devrenin Bağlantı Şeması

Adi Anahtar Tesisatı Uygulama Devresi Kapalı Şeması
Adi Anahtar Tesisatı Uygulama Devresi Açık Şeması

 

Devrede Kullanılan Elemanlar

  • 1 adet adi anahtar (sıva üstü veya sıva altı)
  • 1 adet duy (duvar veya tavan tipi)
  • 1 adet lamba (akkor telli 25W ~ 100W)
  • 2 adet klemens (1,5’lik)
  • 1 adet sigorta 10A W-otomat
  • 2 metre iletken tel (1,5 NYA)
  • 1 adet elektrik bandı

 

Devrenin Bağlantı Şeması

Devre seri bağlanmış anahtar ve lambadan oluşmuştur. Girişteki seri sigorta kısa devre durumunda devreyi açar, tesisatın zarar görmesini önler. Anahtar kapatıldığında devreden geçen akım lambanın ışık vermesini sağlar.

Adi Anahtar Ve Priz Tesisatı Uygulama Devresi

Devrenin Bağlantı Şeması

 

Adi Anahtar Priz Tesisatı Uygulama Devresi Kapalı ŞemasıAdi Anahtar Priz Tesisatı Uygulama Devresi Açık Şeması

Devrede Kullanılan Elemanlar

  • 1 adet adi anahtar (sıva üstü veya sıva altı)
  • 1 adet duy (duvar veya tavan tipi)
  • 1 adet lamba (akkor telli 25W ~ 100W)
  • 1 adet priz (sıva üstü veya sıva altı)
  • 4 adet klemens (2,5’lik)
  • 1 adet sigorta (10A W-Otomat)
  • 2 metre iletken tel (1,5 NYA)
  • 2 metre iletken tel (2,5 NYA)
  • 1 adet elektrik bandı

Devrenin Çalışma Prensibi

Adi anahtar tesisatı önceki uygulama ile aynıdır. Bu tesisatta fazladan bir priz bağlantısı yapılmıştır. Priz bağlantısı yapılmıştır. Priz bağlantısı yapılırken dikkat edilecek husus priz uçlarının doğrudan faz ve nötr bağlanmasının yapılmasıdır. 

Komütatör Anahtar Tesisatı Uygulama Devresi

Devrenin Bağlantı Şeması

 

Komütatör Anahtar Tesisatı Uygulama Devresi Kapalı Şeması
Komütatör Anahtar Tesisatı Uygulama Devresi Açık Şeması

Devrede Kullanılan Elemanlar

  • 1 adet komütatör anahtar (sıva üstü veya sıva altı)
  • 2 adet duy (duvar veya tavan tipi)
  • 2 adet lamba (akkor telli 25W ~ 100W)
  • 4 adet klemens (1,5’lik)
  • 1 adet sigorta (10A. W-Otomat)
  • 3 metre iletken tel 1,5 NYA
  • 1 adet elektrik bandı

Devrenin Çalışa Prensibi

Komütatör iki adi anahtarın tümleşik halidir. İki lambayı bağımsız olarak kontrol etmeye yarar.

Ortak uç ve iki ayrı çıkış olmak üzere üç bağlantı ucu bulunur. Faz ortak uca girer iki ayrı çıkıştan lambalara bağlantı yapılır. Lambaların çıkışı nötr bağlanır.

Vaviyen Anahtar Tesisatı Uygulama Devresi

Devrenin Bağlantı Şeması

 

Vaviyen Anahtar Tesisatı Uygulama Devresi Kapalı ŞemasıVaviyen Anahtar Tesisatı Uygulama Devresi Açık Şeması

Devrede Kullanılan Elemanlar

  • 1 çift vaviyen anahtar (sıva üstü veya sıva üstü)
  • 1 adet duy (duvar veya tavan tipi)
  • 1 adet lamba (akkor telli 25W ~ 100W)
  • 2 adet klemens (1,5’lik)
  • 1 adet sigorta (10A. W-Otomat)
  • 3 metre tel (1,5 NYA)
  • 1 adet elektrik bandı

Devrenin Çalışma Prensibi

Vaviyen anahtar çift olarak kullanılır. Koridorun bir ucundan ışığı yakıp diğer ucundan söndürmek ya da diğer ucundan yakıp öteki ucundan söndürmek için kullanılır. Genellikle iki katlı binaların merdiven boşluğu aydınlatmasında ve koridorların aydınlatmasında kullanılır.

Floresan Lamba Tesisatı Uygulama Devresi

Devrenin bağlantı şeması

Floresan Lamba Tesisatı Uygulama Devresi Kapalı Şeması
Floresan Lamba Tesisatı Uygulama Devresi Açık Şeması

 

Devrede Kullanılan Elemanlar

  • 1 çift adi anahtar (sıva üstü veya sıva altı)
  • 1 adet balast (20W veya 40W bobinli)
  • 1 adet starter (20W veya 40W)
  • 2 adet soket (çubuk floresan için)
  • 2 adet klemens (1,5’lik)
  • 1 adet floresan lamba (20W veya 40W)
  • 1 adet sigorta (10A. W-Otomat)
  • 3 metre iletken tel (1,5 NYA)
  • 1 adet elektrik bandı

Devrenin Çalışma Prensibi

Floresan lambaların düşük güçle yüksek ışık vermesi ve ısınmaması, ışık dağılımının düzenli ve ömürlerinin uzun olması nedeniyle tercih edilir. Floresan lamba tesisatında, floresan, balast ve starter kullanılır.

Floresan lamba, cam borudan yapılmıştır, içerisindeki hava boşaltılarak argon gazı doldurulmuş ve ayrıca içerisine az miktarda cıva konulmuş lambalardır. İki ucunda tungstenden yapılmış flaman bulunur. Simit, çubuk vb. şeklinde imal edilirler.

TEK DAMARLI İLETKENLERİN EKLENMESİ (Düz Ek)

AMAÇ : Tek damarlı iletkenlerin düz eklenmesiyle ilgili bilgi ve becerileri kazanmak.

GİRİŞ : Elektrik tesisatının yapımı sırasında iletken uzunluğunun yetmemesi veya başka nedenlerle iletkenler birbirine

eklenir. İç Tesisat Yönetmeliği’nin 180.maddesine göre iletkenlerin boru içerisinde eklenmesi yasak olduğundan ekler, buat

içerisinde yapılır. Düz ek, ince kesitli iletkenlerde el, pense veya kargaburun kullanılarak yapılır. Düz ekler tekniğine uygun

yapıldığında sağlam olur ve güvenle kullanılır. Ekin iyi olmaması durumunda akım geçişi zor olacağı için ek yerinde ısınma olur

ve bu ısınmalar yangınlara sebep olabilir.

Çok damarlı iletkenlerde yapılacak eklerde ek yerinin karşı karşıya gelmemesine dikkat edilmelidir. Ek yerleri izole bant ile

sarılarak yalıtılmalıdır.

KULLANILACAK ARAÇ GEREÇLER : Pense, yankeski, kargaburun, çakı, izolebant, 1,5mm2 kablo.

düz ek

20151020_104505

İŞLEM BASAMAKLARI :

1. İletkenlerin uç kısmından 3’er cm’lik kısmı soyunuz.

2. İletkenleri şekildeki gibi 2cm’lik uç kısımları dışarıda kalacak şekilde çapraz tutunuz.

3. İletkenleri kesişme noktasından 90° lik dik açıyla bükünüz.

4. İletkenlerden birini, diğerinin üzerine aynı yönde ve birbirine paralel olacak şekilde sarınız.

5. Aynı işlemi diğer iletken için de ters yönde yapınız.

6. İletken fazlalıklarını keserek ekleme işlemini tamamlayınız.

7. İşinizi öğretmeninize gösterdikten sonra ek yerini izolebant ile yalıtınız ve teslim ediniz.

DEĞERLENDİRME SORULARI :

1. Düz ek nerelerde kullanılır?

2. Düz ek, her kesitteki iletkenlere uygulanır mı? Nedenini açıklayınız.

3. Düz ek yapılırken dikkat edilecek hususlar nelerdir?

 

Karşılıklı Çağırma Tesisatı

AMAÇ: Karşılıklı çağırma tesisatını kurmak ve çalıştırmak için gerekli bilgi ve becerileri kazanmak.

GİRİŞ: İki ayrı yerde bulunan kişilerin haberleşmesi için kullanılan bu devrede bulunan I no.lu zil ile II no.lu buton, birinci kişinin bulunduğu yerdedir. II no.lu zil ile I nolu buton ise diğer kişinin bulunduğu yerdedir. Birinci kişi I no.lu butona bastığında diğer taraftaki bir no.lu zil çalar ve o kişiyi haberdar eder. Aynı zamanda II no.lu butona basıldığında da II no.lu zil çalar. İki kişi birbirini haberdar etmek amacı ile bu devreyi, konuşmak için ise telefon veya diyafon tesisini kullanırlar.

Karşılıklı Çağırma Tesisatı açık şemaKarşılıklı Çağırma Tesisatı kapalı şema

İŞLEM BASAMAKLARI:

  1. Çizdiğiniz devre şemasına göre yapacağınız temrinde kullanılacak araç, gereç ve malzemeleri temin ediniz.
  2. Plançete üzerinde zil ve butonların yerlerini belirleyiniz.
  3. Açık şemaya göre iletkenleri borular içerisine döşeyiniz (Gerekli uzunluktaki iletkenleri, bir önceki temrinde söktüğünüz iletkenler arasından bulunuz).
  4. Buatlar içerisinde gerekli ekleri alınız.
  5. Butonları ve zilleri uygun ağaç vidası ile yerlerine monte ediniz.
  6. İletkenlerin uçlarını soyarak zil ve buton klemenslerine bağlayınız.
  7. Devreye öğretmeniniz denetiminde enerji vererek çalıştırınız.
  8. İşinizi teslim ettikten sonra zil, buton ve iletkenleri dikkatlice sökünüz.

DEĞERLENDİRME ÇALIŞMALARI:

  1. I ve II no.lu butonlara aynı anda basılırsa ne olur?
  2. Devre kurulurken yanlışlıkla zil yerine buton, buton yerine zil bağlanırsa ne olur?

 

Bir kat bir daireli apartman kapı otomatiği ve zil tesisatı

AMAÇ: Bir kat bir daireli apartman kapı otomatiği ve zil tesisatını kurmak ve çalıştırmak için gerekli bilgi ve becerileri kazanmak.

GİRİŞ: Kapı otomatiği bir alıcı çeşidi olup içindeki bobin enerjilenince gerili yay tırnaktan kurtulur ve kapı açılır. 12 Volt ile çalışır. Eğer kapı otomatiği zincirli tip ise gergi ayarının iyi yapılması gerekir. Kapı otomatiği (kapı kiliti) apartman giriş kapısı üzerindedir. Apartman kapısındaki zil butonuna (Z) basıldığında dairedeki zil çalar. Daire içindeki kapı otomatiği butonuna (K) basıldığında apartman giriş kapısı açılır. Daire kapısına gelindiğinde buradaki zil butonuna (Z) basılınca tekrar dairedeki zil çalar. Zil butonları birbirine paralel bağlıdır.

1 Kat 1 Daireli Kapı Otomatiği Tesisatı Açık ŞemasıBir kat bir daireli apartman kapı otomatiği ve zil tesisatı kapalı şema

İŞLEM BASAMAKLARI:

  1. 1. Devre bir kat bir daireli olduğuna göre binanın girişi ve üstünde bir kat var demektir. Tesisatı döşerken buna dikkat etmeliyiz. Plançeteyi dikey olarak tutmalıyız.
  2. Devre şemasına göre elemanları seçiniz, plançete üzerinde buton, zil ve kapı otomatiği yerlerini belirleyiniz.
  3. Plançetede borular döşenmemişse kapalı şemaya uygun olarak boruları döşeyiniz(kroşelerle).
  4. Plançete üzerindeki borular içerisinden, açık şemaya uygun olarak iletkenleri geçiriniz, iletkenleri lüzumsuz yere kesmeyiniz.
  5. Buat içerisinde klemens kullanarak veya tekniğine uygun olarak ek alınız ve ek yerini yalıtınız.
  6. Buton, zil ve kapı otomatiğini yerine ağaç vidası ile monte ediniz.
  7. İletkenlerin uçlarını soyarak buton, zil ve kapı otomatiğini bağlayınız ve devreye enerji vererek çalıştırınız.
  8. Kapı otomatiği zincirli tip ise gergi ayarını yapınız.
  9. Kesinlikle enerji altında çalışmayınız.
  10. İş güvenliği tedbirlerine uyunuz.

11.El aletlerini kullanırken çok dikkat ediniz.

 

DEĞERLENDİRME ÇALIŞMALARI:

  1. Devreye enerji verildiği hâlde zillerden birisi veya ikisi çalışmıyorsa arıza ne olabilir?
  2. Bir apartmanda zil, buton, transformatör, sigorta ve dağıtım tablosunun yerleri neresidir? Yazınız.
  3. Bir kat iki daireli apartman zil tesisatının açık ve kapalı şemasını çiziniz.

Üç kat üç daireli apartman zil tesisatı

AMAÇ: Cümle kapısından çağırmalı üç kat üç daireli apartman zil tesisatını kurmak ve çalıştırmak için gerekli bilgi ve becerileri kazanmak.

GİRİŞ: Bir önceki temrinde yapılan iki katlı apartman tesisatında butonlar yalnızca daire kapısı önünde bulunuyordu. Hâlbuki çok katlı apartmanlarda apartman  cümle kapısının kapalı olması durumunda, daire sakinlerine haber vermek zorlaşır. Bu nedenle yapacağımız temrinde daire içerisinde bulunan zil, hem daire giriş kapısı önündeki buton ile, hem de apartman cümle (sokak) kapısı dışındaki buton ile çalıştırılabilmektedir.

Üç kat üç daireli apartman zil tesisatı

İŞLEM BASAMAKLARI:

  1. Devrede kullanacağınız araç, gereç ve malzemeleri takımhaneden adınızı yazdırarak teslim alınız.
  2. Plânçete üzerinde zil ve butonların yerleri ile hangi buat ve boruları kullanacağınızı tespit ediniz.
  3. Açık şemaya uygun olarak iletkenleri borular içerisine döşeyiniz.
  4. Buatlar içerisinde gerekli eklemeleri yapınız ve yalıtınız.
  5. Butonları, zilleri ve butoniyeri uygun ağaç vidası ile yerlerine monte ediniz.
  6. İletkenlerin uçlarını soyarak zil, buton ve butoniyer klemenslerine bağlayınız.
  7. Devreyi kontrol ediniz ve buat kapaklarını kapatarak, öğretmeniniz denetiminde devreye enerji veriniz.
  8. Zilleri kat butonlarından ve butoniyerden çalıştırarak işinizi teslim ediniz.
  9. Devreyi sökerek elemanları takımhaneye tam ve sağlam olarak teslim ediniz.
  10. Plânçete önünü temizleyerek iletken ve vidaları dolabınıza kaldırınız.

DEĞERLENDİRME ÇALIŞMALARI:

  1. Cümle kapısında bulunan butoniyerde 1. kat butonuna basıldığında 3. kat zili, 3. kat butonuna basıldığında ise 1. kat zili çalıyorsa arıza ne olabilir?
  2. Butoniyerdeki bütün butonlara basıldığı hâlde zillerin hiçbiri çalmıyorsa arıza nedir?

Elektrik başlangıç

  • 3×1,5ttl kablo 3 metre
  • 3 lü topraklı priz 1 adet
  • Topraklı fiş 1 adet
  • Zil teli 10 metre
  • Klemens 10 lu 1 adet
  • 1,5mm2 kablo tek damar 6m kahverengi
  • 1,5 mm2 kablo tek damar 6m metre mavi

Bir Fazlı Motorların Paket Şalterle Kumandası

Amaç: Bir fazlı motorun paket şalterle kumandasını kavrar.

Giriş: Paket şalter: Bir eksen etrafında dönebilen, bir mil üzerinde dizilmiş ve paketlenmiş, birçok kontak yuvalarından oluşan şalterlere denir. Şalterin her kontak yuvasında 1, 2, 3 veya 4 kontak bulunur. Kontak elemanları gümüş kadmiyumla kaplanmıştır.

           Motor: Aldığı elektrik enerjisini mekanik enerjiye dönüştüren bir alıcı çeşididir. Oluşturacağımız devrede monofaze (bir fazlı) motor kullanılacaktır. Bir fazlı motorların ana ve yardımcı sargıları vardır. Klemens tablosunda bağlantı yapar iken bu sargı uçlarına dikkat edilmelidir. Ana sargı ile yardımcı sargı birbirine paralel bağlıdır. Yardımcı sargısının motor kalkındıktan sonra devreden çıkarılması gerekir. Yardımcı sargıyı devreden çıkartma yöntemlerinden birisi de merkezkaç anahtarla devreden çıkarılmasıdır.

  • Paket şalter ile monofaze motorun çalıştırılmasında, doğru bağlantı yapıldığında, şalter 0 konumundan 1 konumuna getirilir. Bu esnada paket şalter kontakları faz ve nötürü motora uygulayacak duruma geçmiştir. Motor normal devrine geldiğinde yardımcı sargısı otomatik olarak devreden çıkacak ve motor ana sargı ile dönmeye devam edecektir. Motoru durdurmak istersek şalteri 0 konumuna getirmeliyiz.

Bir Fazlı Motorların Paket Şalterle Kumandası açık şema Bir Fazlı Motorların Paket Şalterle Kumandası kapalı şema

 

İşlem Basamakları:

  1. Kesinlikle enerji altında bağlantı yapmayınız.
  2. Paket şalterin muhafaza kutusu içinde montaj ve bağlantılarını yapınız. Monofaze (1 fazlı) motorun klemens bağlantısını doğru yapınız ve motor etiket değerinde gerilim uygulayınız.
  3. Motor çalışırken kesinlikle motorun miline dokunmayınız.
  4. Motoru bir yere sabitleyerek çalıştırınız.
  5. Motor bağlantılarında en az 2,5 mm² kablo kullanılır.

Sorular:

S.1. Bir fazlı motorlarda devir yönü nasıl değiştirilir.

S.2. Bir fazlı motorlarda yardımcı sargının görevi nedir.