Kategori arşivi: EEÖ-1

Grup priz yapımı

Amaç: Uzatma kablosu yapımını öğrenir.

Giriş: Fişler, bir elektrikli cihaz veya uzatma kablosu iletkenlerinin bağlandığı, kontakları aracılığıyla prizden elektrik enerjisi alınmasını sağlayan gereçtir. Uzatma veya ara kablolar için enerji alış şekline göre erkek fiş ve dişi fiş olarak gruplandırılır. Prizler, Elektrik cihazlarına, bir elektrik devresinden fiş aracılığı ile enerji alınması için kullanılan araçtır. Kullanım yerlerine göre priz; sıva altı, sıva üstü, etanş (antigron), seyyar prizler olmak üzere üç çeşidi vardır. Uzatma kablosu ise fiş, priz ve kablo üçlüsünden oluşan ve elektriği seyyar olarak istenilen yere taşımak için kullanılan bir araçtır.

20151020_105530
Kullanılacak Malzemeler:

  1. Tornavida
  2. Kontrol kalemi
  3. Yankeski
  4. Kargaburun
  5. Pense
  6. 3×1,5mm2
  7. Topraklı fiş
  8. grup priz

İşlem Basamakları:

  1. Fişin ve prizin dış gövde kapağını açınız. Göz kararıyla ölçerek kablo damarlarının ne kadar uzunlukta olması gerektiğini belirleyiniz. İzolesine zarar vermeden kablonun dış yalıtkanını bu uzunluğa göre kablo soyma pensiyle soyarak izoleli damarları birbirinden ayırınız.
  2. Koruyucu iletken olarak kullanılan yeşil-sarı damar uzun bırakılırken kablonun diğer damarlarını bağlantı pozisyonuna göre şekil vererek kesiniz.
  3. Bağlantı kovanlarına ve vidasına göre damar uçlarının yalıtkanlarını soyunuz.
  4. Yalıtkanları soyulmuş damar uçlarına, fiş ve priz bağlantı elemanlarının tiplerine göre sıkıştırma manşonu veya yüksük takınız.
  5. Fiş ve priz içerisinde bulunan kablo tutucu kelepçelerin üst kısmının vidalarını açarak çıkartınız. Kablo damarlarını karşılıklı gelecek şekilde fişin ve prizin içine yerleştirerek vida bağlantılarını yapınız. Kablo damarlarını hafifçe çekerek bağlantı sağlamlığını kontrol ediniz.
  6. Çekmeye karşı kabloyu sıkan fiş ve priz içindeki kelepçeleri yeniden sıkıştırınız. Kelepçelerin kabloyu fişlere sabitlemesini, kabloyu çekerek kontrol ediniz.
  7. Fiş ve priz üst kapağını yerine oturtup vidalarını sıkınız. Fiş ve priz kapaklarının kapatılmasında, her bir kablo damarının dış kapaklar arasına sıkışıp kalmamasına dikkat ediniz. Fiş ve priz kapaklarının kolayca kapanır durumda ve iki parçanın birbirleri ile karşılıklı denk gelmiş olmasına dikkat edin.

 

 

Tek Damarlı İletkenle T Ek yapılması

Amaç: Bir damarlı iletkenlere, tekniğine uygun olarak T ek yapılması ile ilgili bilgi ve becerileri kazanır.

Giriş: Çağırma ve bildirim tesislerinde düz giden bir hattan ek alınması gerektiğinde, tek ve çok damarlı iletkenlerde fazla çekme kuvveti uygulanmayan durumlarda kullanılır.

20151020_110254

İŞLEM BASAMAKLARI:

1. Size verilen iki iletkenden birisinin ucunu uygun bir araç ile 5-6 cm kadar soyunuz.

2. Diğer iletkenin orta noktasından 2 cm’lik kısmın yalıtkanını yankeski ile soyunuz.

3. Şekildeki gibi iletkenleri birbirine dik tutunuz ve ucunu açtığınız iletkeni, diğer iletkenin üzerine yalıtkandan itibaren 5 mm boşluk bırakarak sarınız.

4. İletkenin uç kısmında fazlalık varsa keserek eklemeyi tamamlayınız.

5. İşinizi öğretmeninize gösterdikten sonra ek yerini izole bant ile yalıtarak teslim ediniz. 

 DEĞERLENDİRME ÇALIŞMALARI:

1. ‘T’ ek almanın kullanıldığı yerlere  örnek veriniz.

2. Çok damarlı iletkenlerle ‘T’ ek alma yapılır mı? Açıklayınız.

3. Ek yerinin muhakkak lehimlenmesi ve yalıtılması gerekli midir? Açıklayınız.

İletkenlerin Çaplarının Ölçülmesi, Kesitlerinin Hesaplanması

Amaç: Cisimlerin, iletkenlerin çapını ölçmek ve kesitlerini bulmak, bu işlemi yaparken gerekli bilgi ve beceriyi kazanır.

Çapı ölçülecek parça kumpas çeneleri arasına alınır. 

KUMPASLA ÖLÇME YAPMAK

  1. Kilitleme vidası sıkılarak parça sabitlenir.
  2. Kumpasın gösterdiği değer okunur ve çizelgeye kaydedilir.
  3. Ölçülen değerler kullanılarak kesit değerleri hesaplanır.

 

kumpaskumpas

MİKROMETRE İLE ÖLÇME YAPMAK

  1. Çapı ölçülecek iletken mikrometre ölçme yüzeyleri arasına alınır.
  2. Skala kovanı çevrilerek iletken çeneler arasında hafifçe sıkılır.
  3. Cırcır bölümü kullanılarak iletken çeneler arasında normal bir sıkılığa kadar sıkılır.
  4. Mikrometrenin gösterdiği değer okunur ve çizelgeye kaydedilir.
  5. Ölçülen değerler kullanılarak kesit değerleri hesaplanır.

mikrometre

 

Kullanılan ölçü aleti Ölçülen çap Hesaplanan kesit
1.Ölçme 2.Ölçme 3.Ölçme 1.Ölçme 2.Ölçme 3.Ölçme
mm mm mm mm2 mm2 mm2
Kumpas
Mikrometre

SORULAR

1-  Kumpasın bölümlerini sıralayınız.

2-  Mikrometrenin bölümlerini sıralayınız.

3- Kesit ve çap bulma formüllerini yazınız.

Bir Fazlı Motorların Paket Şalterle Kumandası

Amaç: Bir fazlı motorun paket şalterle kumandasını kavrar.

Giriş: Paket şalter: Bir eksen etrafında dönebilen, bir mil üzerinde dizilmiş ve paketlenmiş, birçok kontak yuvalarından oluşan şalterlere denir. Şalterin her kontak yuvasında 1, 2, 3 veya 4 kontak bulunur. Kontak elemanları gümüş kadmiyumla kaplanmıştır.

           Motor: Aldığı elektrik enerjisini mekanik enerjiye dönüştüren bir alıcı çeşididir. Oluşturacağımız devrede monofaze (bir fazlı) motor kullanılacaktır. Bir fazlı motorların ana ve yardımcı sargıları vardır. Klemens tablosunda bağlantı yapar iken bu sargı uçlarına dikkat edilmelidir. Ana sargı ile yardımcı sargı birbirine paralel bağlıdır. Yardımcı sargısının motor kalkındıktan sonra devreden çıkarılması gerekir. Yardımcı sargıyı devreden çıkartma yöntemlerinden birisi de merkezkaç anahtarla devreden çıkarılmasıdır.

  • Paket şalter ile monofaze motorun çalıştırılmasında, doğru bağlantı yapıldığında, şalter 0 konumundan 1 konumuna getirilir. Bu esnada paket şalter kontakları faz ve nötürü motora uygulayacak duruma geçmiştir. Motor normal devrine geldiğinde yardımcı sargısı otomatik olarak devreden çıkacak ve motor ana sargı ile dönmeye devam edecektir. Motoru durdurmak istersek şalteri 0 konumuna getirmeliyiz.

Bir Fazlı Motorların Paket Şalterle Kumandası açık şema Bir Fazlı Motorların Paket Şalterle Kumandası kapalı şema

 

İşlem Basamakları:

  1. Kesinlikle enerji altında bağlantı yapmayınız.
  2. Paket şalterin muhafaza kutusu içinde montaj ve bağlantılarını yapınız. Monofaze (1 fazlı) motorun klemens bağlantısını doğru yapınız ve motor etiket değerinde gerilim uygulayınız.
  3. Motor çalışırken kesinlikle motorun miline dokunmayınız.
  4. Motoru bir yere sabitleyerek çalıştırınız.
  5. Motor bağlantılarında en az 2,5 mm² kablo kullanılır.

Sorular:

S.1. Bir fazlı motorlarda devir yönü nasıl değiştirilir.

S.2. Bir fazlı motorlarda yardımcı sargının görevi nedir.

Üç kat üç daireli apartman zil tesisatı

AMAÇ: Cümle kapısından çağırmalı üç kat üç daireli apartman zil tesisatını kurmak ve çalıştırmak için gerekli bilgi ve becerileri kazanmak.

GİRİŞ: Bir önceki temrinde yapılan iki katlı apartman tesisatında butonlar yalnızca daire kapısı önünde bulunuyordu. Hâlbuki çok katlı apartmanlarda apartman  cümle kapısının kapalı olması durumunda, daire sakinlerine haber vermek zorlaşır. Bu nedenle yapacağımız temrinde daire içerisinde bulunan zil, hem daire giriş kapısı önündeki buton ile, hem de apartman cümle (sokak) kapısı dışındaki buton ile çalıştırılabilmektedir.

Üç kat üç daireli apartman zil tesisatı

İŞLEM BASAMAKLARI:

  1. Devrede kullanacağınız araç, gereç ve malzemeleri takımhaneden adınızı yazdırarak teslim alınız.
  2. Plânçete üzerinde zil ve butonların yerleri ile hangi buat ve boruları kullanacağınızı tespit ediniz.
  3. Açık şemaya uygun olarak iletkenleri borular içerisine döşeyiniz.
  4. Buatlar içerisinde gerekli eklemeleri yapınız ve yalıtınız.
  5. Butonları, zilleri ve butoniyeri uygun ağaç vidası ile yerlerine monte ediniz.
  6. İletkenlerin uçlarını soyarak zil, buton ve butoniyer klemenslerine bağlayınız.
  7. Devreyi kontrol ediniz ve buat kapaklarını kapatarak, öğretmeniniz denetiminde devreye enerji veriniz.
  8. Zilleri kat butonlarından ve butoniyerden çalıştırarak işinizi teslim ediniz.
  9. Devreyi sökerek elemanları takımhaneye tam ve sağlam olarak teslim ediniz.
  10. Plânçete önünü temizleyerek iletken ve vidaları dolabınıza kaldırınız.

DEĞERLENDİRME ÇALIŞMALARI:

  1. Cümle kapısında bulunan butoniyerde 1. kat butonuna basıldığında 3. kat zili, 3. kat butonuna basıldığında ise 1. kat zili çalıyorsa arıza ne olabilir?
  2. Butoniyerdeki bütün butonlara basıldığı hâlde zillerin hiçbiri çalmıyorsa arıza nedir?

Bir kat bir daireli apartman kapı otomatiği ve zil tesisatı

AMAÇ: Bir kat bir daireli apartman kapı otomatiği ve zil tesisatını kurmak ve çalıştırmak için gerekli bilgi ve becerileri kazanmak.

GİRİŞ: Kapı otomatiği bir alıcı çeşidi olup içindeki bobin enerjilenince gerili yay tırnaktan kurtulur ve kapı açılır. 12 Volt ile çalışır. Eğer kapı otomatiği zincirli tip ise gergi ayarının iyi yapılması gerekir. Kapı otomatiği (kapı kiliti) apartman giriş kapısı üzerindedir. Apartman kapısındaki zil butonuna (Z) basıldığında dairedeki zil çalar. Daire içindeki kapı otomatiği butonuna (K) basıldığında apartman giriş kapısı açılır. Daire kapısına gelindiğinde buradaki zil butonuna (Z) basılınca tekrar dairedeki zil çalar. Zil butonları birbirine paralel bağlıdır.

1 Kat 1 Daireli Kapı Otomatiği Tesisatı Açık ŞemasıBir kat bir daireli apartman kapı otomatiği ve zil tesisatı kapalı şema

İŞLEM BASAMAKLARI:

  1. 1. Devre bir kat bir daireli olduğuna göre binanın girişi ve üstünde bir kat var demektir. Tesisatı döşerken buna dikkat etmeliyiz. Plançeteyi dikey olarak tutmalıyız.
  2. Devre şemasına göre elemanları seçiniz, plançete üzerinde buton, zil ve kapı otomatiği yerlerini belirleyiniz.
  3. Plançetede borular döşenmemişse kapalı şemaya uygun olarak boruları döşeyiniz(kroşelerle).
  4. Plançete üzerindeki borular içerisinden, açık şemaya uygun olarak iletkenleri geçiriniz, iletkenleri lüzumsuz yere kesmeyiniz.
  5. Buat içerisinde klemens kullanarak veya tekniğine uygun olarak ek alınız ve ek yerini yalıtınız.
  6. Buton, zil ve kapı otomatiğini yerine ağaç vidası ile monte ediniz.
  7. İletkenlerin uçlarını soyarak buton, zil ve kapı otomatiğini bağlayınız ve devreye enerji vererek çalıştırınız.
  8. Kapı otomatiği zincirli tip ise gergi ayarını yapınız.
  9. Kesinlikle enerji altında çalışmayınız.
  10. İş güvenliği tedbirlerine uyunuz.

11.El aletlerini kullanırken çok dikkat ediniz.

 

DEĞERLENDİRME ÇALIŞMALARI:

  1. Devreye enerji verildiği hâlde zillerden birisi veya ikisi çalışmıyorsa arıza ne olabilir?
  2. Bir apartmanda zil, buton, transformatör, sigorta ve dağıtım tablosunun yerleri neresidir? Yazınız.
  3. Bir kat iki daireli apartman zil tesisatının açık ve kapalı şemasını çiziniz.

Karşılıklı Çağırma Tesisatı

AMAÇ: Karşılıklı çağırma tesisatını kurmak ve çalıştırmak için gerekli bilgi ve becerileri kazanmak.

GİRİŞ: İki ayrı yerde bulunan kişilerin haberleşmesi için kullanılan bu devrede bulunan I no.lu zil ile II no.lu buton, birinci kişinin bulunduğu yerdedir. II no.lu zil ile I nolu buton ise diğer kişinin bulunduğu yerdedir. Birinci kişi I no.lu butona bastığında diğer taraftaki bir no.lu zil çalar ve o kişiyi haberdar eder. Aynı zamanda II no.lu butona basıldığında da II no.lu zil çalar. İki kişi birbirini haberdar etmek amacı ile bu devreyi, konuşmak için ise telefon veya diyafon tesisini kullanırlar.

Karşılıklı Çağırma Tesisatı açık şemaKarşılıklı Çağırma Tesisatı kapalı şema

İŞLEM BASAMAKLARI:

  1. Çizdiğiniz devre şemasına göre yapacağınız temrinde kullanılacak araç, gereç ve malzemeleri temin ediniz.
  2. Plançete üzerinde zil ve butonların yerlerini belirleyiniz.
  3. Açık şemaya göre iletkenleri borular içerisine döşeyiniz (Gerekli uzunluktaki iletkenleri, bir önceki temrinde söktüğünüz iletkenler arasından bulunuz).
  4. Buatlar içerisinde gerekli ekleri alınız.
  5. Butonları ve zilleri uygun ağaç vidası ile yerlerine monte ediniz.
  6. İletkenlerin uçlarını soyarak zil ve buton klemenslerine bağlayınız.
  7. Devreye öğretmeniniz denetiminde enerji vererek çalıştırınız.
  8. İşinizi teslim ettikten sonra zil, buton ve iletkenleri dikkatlice sökünüz.

DEĞERLENDİRME ÇALIŞMALARI:

  1. I ve II no.lu butonlara aynı anda basılırsa ne olur?
  2. Devre kurulurken yanlışlıkla zil yerine buton, buton yerine zil bağlanırsa ne olur?

 

TEK DAMARLI İLETKENLERİN EKLENMESİ (Düz Ek)

AMAÇ : Tek damarlı iletkenlerin düz eklenmesiyle ilgili bilgi ve becerileri kazanmak.

GİRİŞ : Elektrik tesisatının yapımı sırasında iletken uzunluğunun yetmemesi veya başka nedenlerle iletkenler birbirine

eklenir. İç Tesisat Yönetmeliği’nin 180.maddesine göre iletkenlerin boru içerisinde eklenmesi yasak olduğundan ekler, buat

içerisinde yapılır. Düz ek, ince kesitli iletkenlerde el, pense veya kargaburun kullanılarak yapılır. Düz ekler tekniğine uygun

yapıldığında sağlam olur ve güvenle kullanılır. Ekin iyi olmaması durumunda akım geçişi zor olacağı için ek yerinde ısınma olur

ve bu ısınmalar yangınlara sebep olabilir.

Çok damarlı iletkenlerde yapılacak eklerde ek yerinin karşı karşıya gelmemesine dikkat edilmelidir. Ek yerleri izole bant ile

sarılarak yalıtılmalıdır.

KULLANILACAK ARAÇ GEREÇLER : Pense, yankeski, kargaburun, çakı, izolebant, 1,5mm2 kablo.

düz ek

20151020_104505

İŞLEM BASAMAKLARI :

1. İletkenlerin uç kısmından 3’er cm’lik kısmı soyunuz.

2. İletkenleri şekildeki gibi 2cm’lik uç kısımları dışarıda kalacak şekilde çapraz tutunuz.

3. İletkenleri kesişme noktasından 90° lik dik açıyla bükünüz.

4. İletkenlerden birini, diğerinin üzerine aynı yönde ve birbirine paralel olacak şekilde sarınız.

5. Aynı işlemi diğer iletken için de ters yönde yapınız.

6. İletken fazlalıklarını keserek ekleme işlemini tamamlayınız.

7. İşinizi öğretmeninize gösterdikten sonra ek yerini izolebant ile yalıtınız ve teslim ediniz.

DEĞERLENDİRME SORULARI :

1. Düz ek nerelerde kullanılır?

2. Düz ek, her kesitteki iletkenlere uygulanır mı? Nedenini açıklayınız.

3. Düz ek yapılırken dikkat edilecek hususlar nelerdir?