Kategori arşivi: EKAA-1

IR alıcı verici

ır alıcı devre

 

4017tk19bc557bc5482N2222A_Pin-Outs2N2222A-npn-general-purpose-rf-300MHZ-2N2222-transistorır alıcı sensör

Malzeme listesi (alıcı):

  • TK-19 (TSOP 1738)
  • 4017 ve soketi
  • BC558
  • BC548
  • 1N4007
  • 5V Röle
  • Led kırmızı
  • Led yeşil
  • 22uf/16V
  • 0.1uf
  • 47Ω
  • 2×330Ω
  • 220KΩ
  • 1KΩ
  • 3’lü PCB klemens

IR verici

 

Malzeme listesi (verici):

  • infrared diyot (LD241)
  • 2N2222A
  • BC557
  • 10nf
  • 22KΩ
  • 1MΩ
  • Buton

Devrede 4017 sayıcı entegresi kullanılmıştır. Alıcı devresi ilk açıldığında 4017 entegresi 3 numaralı ucu (Q0) iletimdedir ve bu uca bağlı kırmızı led yanar. Kırmızı ledin yanması demek, rölenin iletimde olmadığı anlamına gelir. Rölenin iletime geçmesi için vericideki butona basıldığında, alıcı gözden 4017 entegresinin 14 numaralı bacağına (CLOCK) sinyal gider ve entegrenin 3 nolu bacağı (Q0) iletimden çıkar ve 2 nolu bacağı (Q1) iletime geçer.

Q1 ucu iletime geçtiği için bu uca bağlı olan röle iletime geçer ve yeşil led yanar. Yeşil ledin yanması da rölenin iletimde olduğu anlamına gelir. 4017 entegresinin 10 tane çıkış ucu vardır ancak biz 4 nolu ucu (Q2) 15 nolu RESET ucuna bağladığımız için entegre 3 ve 2 nolu uçlar ile sayım yapar.

Verici olarak kendi yaptığımız devre dışında herhangibir televizyon, dvd oynatıcı vb uzaktan kumandalarıda kullanılabilir. Yani evimizdeki herhangibir televizyon uzaktan kumandasıylada alıcı devresinin röle uçlarına bağlı olan cihazı kontrol edebiliriz. Alıcı devresinin çıkışına lamba,vantilatör,ısıtıcı vb bağlayabiliriz.

IR alıcı ares dosyası

IR ALICI isis dosyası

IR verici isis dosyası

 

Basit kumanda test cihazı

ır test

IŞIK ALARM DEVRESİ (KARANLIKTA ÇALIŞAN)

DENEYİN AMACI: Transistörlü anahtarlama devrelerinden ışık alarm devresini çizme ve uygulama bilgi ve becerisini kazanmak.

TEORİK BİLGİLER:Işık alarm devreleri ışık kesildiğinde yada ışık geldiğinde alarm veren LDR, fototransistör gibi optik elemanların sensör olarak kullanıldığı devrelerdir.

DENEY BAĞLANTI ŞEMASI:

BC237-238temrin-14

Malzeme Listesi :

  • 2x BC238
  • 12V Lamba
  • 330Ω
  • 2x 680Ω
  • 2.2kΩ
  • LDR

DEVRENİN ÇALIŞMASI           :

İlk anda LDR karanlık ortamda olup iç direnci yüksektir. Bu durumda Tr1 ’in beyz akımı, LDR üzerinden + 12 voltluk kaynaktan gelen + akımın LDR ‘nin iç direncinin yüksek olmasından dolayı yetersiz seviyededir. Dolayısıyla Tr1 kesimdedir. Tr1 ’in kolektör ucunun + potansiyelinin artması, Tr2 ‘nin beyz akımının (+ IB2) R3 ve R4 dirençleri üzerinden geçerek Tr2 ‘yi iletime geçirmesine neden olur ve lamba yanar.LDR aydınlıkta iken iç direnci düşerek elektrik akımının geçişine izin verir. Tr1 ‘in beyzinden IB1 akımı geçeceğinden Tr1 kesim durumundan iletim durumuna geçer. Bu anda Tr1 ‘in kolektör ucu, kaynağın (-) kutbundan, Tr2 ‘nin emiter ucu üzerinden negatif potansiyel alacağı için Tr2 ‘nin beyz potansiyeli + ‘dan – ‘ye geçerek IB2 akımını – yapar. Sonuçta Tr2 kesime gider ve lamba söner.

DENEYİN YAPILIŞI                  :

1. Devre elemanlarının sağlamlık kontrolünü yapınız.

2. Bread – Board üzerine devreyi kurunuz.

3. Devrenin doğruluğunu kontrol ediniz.

4. Öğretmeniniz denetiminde devreye enerji veriniz.

5. Ortam aydınlığında lambanın yanıp yanmadığını kontrol ediniz.

6. LDR ‘nin üzerini kapatarak karanlık ortamda lambanın yanıp yanmadığını kontrol ediniz.

7. Enerjiyi keserek devreyi dikkatlice sökünüz.

8. Bu temrine ait soruları cevaplandırınız.

SORULAR                    :

1. LDR ‘nin özelliğini yazınız.

2. LDR kontrollü devrelerin nerelerde kullanıldığını açıklayınız.

isik-alarm-devresi isis

IŞIK ALARM DEVRESİ ares dosyası

ISI SENSÖR ve TRANSDÜSERLERİN SAĞLAMLIK KONTROLÜ

DENEYİN AMACI         :PTC, NTC ve Termokupulların AVOmetre ile sağlamlık kontrolünü yapmak.

TEORİK BİLGİLER       :Elektronik devrelerle sıcaklık kontrolü yapabilmek, ortam sıcaklığını belirlemek, alıcıları yüksek sıcaklıktan korumak vb. gibi amaçlar için ısı sensör ve transdüserleri kullanılır.

ptc ntc termokupul

DENEYDE KULLANILAN ALETLER:

1-NTC, PTC, Termokupl

2-AVOmetre

DENEYİN YAPILIŞI                  :

1- PTC’ yi Şekilde görüldüğü ohmmetreye bağlayınız. İlk olarak oda sıcaklığında PTC’ nin üzerinde yazılı değeri okumanız gerekiyor. Daha sonra mum veya benzeri bir araç ile ısıttığınızda direnci yükseliyor ise PTC sağlamdır. Bunun dışında bir durum gerçekleşiyor ise PTC arızalıdır.

2-NTC’ yi Şekilde görüldüğü ohmmetreye bağlayınız. İlk olarak oda sıcaklığında NTC’ nin üzerinde yazılı değeri okumanız gerekiyor. Daha sonra mum veya benzeri bir araç ile ısıttığınızda direnci azalıyor ise NTC sağlamdır. Bunun dışında bir durum gerçekleşiyor ise NTC arızalıdır.

3-Avometre milivolt (örneğin;200mV.) kademesine alınız. Termokuplun uçlarına avometrenin prop uçlarına sabitleyiniz. Termokuplun ucu havya ya da çakmakla ısıtılır. Avometrenin ekranında gerilim değişimi olup olmadığı gözlenir. Gerilim değişimi varsa termokupl sağlamdır.

4-Ölçtüğünüz değerleri tabloya kaydederek uygulamaya son veriniz.

 

GÖZLEM TABLOSU                 :

 

Ölçüm Yapılan Sensör veya Transdüser Avometre ile oda sıcaklığındaki değeri Isıtıldıktan sonra en son okuduğunuz değer Sonuç
PTC      
NTC      
Termokupl (Isılçift)      

 

SORULAR                    :

 

1- Sensör ve Transdüser kavramlarını açıklayınız.

2- Termistör nedir? Çeşitleri nelerdir?

3- PTC, NTC ve Termokuplu tanımlayınız.

TRİYAK İLE İKİ AYRI LAMBALI KARARTMA DEVRESİ

DENEYİN AMACI         : Lamba karartma devresini incelemek.

TEORİK BİLGİLER       :Lamba karartma devreleri, diyaklar yardımı ile faz kaydırma prensibinden yararlanılarak düzenlenen devrelerdir. Bu devreler tiyatro, sinema, düğün salonu ve evlerde kullanılabilir. İki ayrı lamba veya lamba gurubunu kontrol edebilir. Devrede kullanılan triyak, yükün çekeceği akıma göre seçilir.

DENEY BAĞLANTI ŞEMASI:

Triyak kılıftriyak iki lamba karartma

 

DEVRENİN ÇALIŞMASI :
Devreye enerji uygulandığında her iki kondansatör de boş olduğundan triyakların her ikisi de kesimdedir. Kondansatörler R1 direnci ve P1 potansiyometresi üzerinden şarj olmaya başlar. Potansiyometrenin orta ucunun bulunduğu konuma, kondansatörlerden hangisi yakın ise o kondansatör daha çabuk şarj olur. Potansiyometrenin orta ucunun bulunduğu konuma C1 kondansatörünün yakın olduğunu kabul edelim.
Bu durumda C1, R1 ve P1 potansiyometresi üzerinden daha çabuk şarj olur. Uçlarındaki gerilim + alternansın başında diyak ateşleme gerilimine ulaşacağından, D1 diyağı iletken olur. Th1 triyağı alternansın başında iletime gider. Bu durumda bi¬rinci yük çalıştığı halde C2 kondansatörü uçlarındaki gerilim diyak ateşleme gerilimine ulaşmadığı için ikinci yük çalışmaz.
Alternansın sonuna doğru C2 kondansatörü de şarj olur, uçlarındaki gerilim diyak ateşleme gerilimine ulaştığından D2 diyağı ve Th2 triyağı iletken olur. Böylece ikinci yük de çalışır.
Birinci yükten uzun süreli akım geçeceği için lamba parlak yanar. İkinci yükten ise alternansın sonuna doğru akım geçmeye başlayacağından geçen akımın efektif değeri küçük olur. Bu nedenle lamba sönük yanar. Alternans sonunda her iki triyak da yalıtkan olur. Başlayan yeni alternansta aynı olaylar C1 ve C2 ters yönde şarj olacak şekilde tekrarlanır. Potansiyometre ters yönde çevrildiğinde C1′ in şarj süresi uzayıp C2′ nin şarj süresi kısalacağı için yukarıda belirtilen nedenlerden dolayı ikinci lamba parlak birinci lamba sönük yanar.
DENEYİN YAPILIŞI :
1-AVO metre ile devre elemanlarının sağlamlığını kontrol ediniz.
2-Devreyi Bread Board üzerine kurunuz.
3-Devreye enerji uygulayıp, lambaların parlaklığını gözleyiniz.
4-Potansiyometreyi saat ibresi yönünde çeviriniz. Lambaların parlaklığını gözleyiniz.
5-Potansiyometreyi saat ibresinin tersi yönünde çeviriniz. Lambaların parlaklığını gözleyiniz.
SORULAR :
1-C1 kondansatörü kısa devre olursa devre nasıl çalışır?
2-C1 kondansatörü kısa devre olursa devre nasıl çalışır?
3-Diyaklar kısa devre olursa devre nasıl çalışır?
4-Devredeki triyakların yerine tristör bağlanırsa devre nasıl çalışır?

ISI ALARM DEVRESİ (SICAKTA ÇALIŞAN DEVRE)

DENEYİN AMACI: Transistörlü anahtarlama devrelerinden ısı alârm devresini çizmek, uygulama bilgi ve becerisini kazanmak.TEORİK BİLGİLER       :Isı alarm devreleri, ısı yükseldiğinde ya da düştüğünde çalışan uyarma devreleridir. Devrenin kurulabilmesi için ısı değişimini algılayacak elemanlara ihtiyaç vardırDENEY BAĞLANTI ŞEMASI:  BC237-238ISI ALARM DEVRESİ (SICAKTA ÇALIŞAN DEVRE)

malzeme listesi

  • 2x BC238
  • 12V lamba
  • NTC (10k)
  • 330Ω
  • 2x 680Ω
  • 68kΩ

 DENEYDE KULLANILAN

ALETLER:

1-Bread Board

2-AVOmetre

3-Devre Şemasında belirtilen elemanlar

DEVRENİN ÇALIŞMASI           :

Besleme kaynağından (+12 V) gelen akım, R1 direnci üzerinden NTC ile R2 ‘nin birleştiği noktaya gelir. NTC ’nin sıcak olduğu anda iç direnci azalır ve Tr1 transistörünün beyz ucuna negatif (-) potansiyeli geleceğinden sıfırlanan IB1 akımı, Tr1 transistörünü kesime götürür. Bu anda Tr1 ’in kolektör-emiter direnci maksimum değere ulaşır. Tr2 transistörünün beyzine R3 ve R4 dirençlerinden geçen bir + akım geleceği için Tr2 transistörü iletime geçer ve lamba yanar.

NTC ‘nin soğuk olduğu ortamda ise NTC ‘nin iç direnci yüksek olacağı için R1 ve R2 dirençleri üzerinden geçen IB akımı, Tr1 ’in beyz ucuna giderek Tr1 transistörünü iletime geçirir. Bu durumda kolektör – emiter direnci azalan Tr1 ’in kolektör gerilimi negatif potansiyel seviyesine iner. Bu anda R3 direncinin üst ucu + , alt ucu – gerilim potansiyeline ulaşır. Sonuçta Tr2 ’nin beyz potansiyelinin negatif seviyeye düşmesi ve bunun etkisi ile beyz akımının + iken – değere inmesiyle, Tr2 transistörü kesime gider ve lamba söner.

DENEYİN YAPILIŞI                  :

1. Devre elemanlarının sağlamlık kontrolünü yapınız.

2. Bread – Board üzerine devreyi kurunuz.

3. Devrenin doğruluğunu kontrol ediniz.

4. Öğretmeniniz denetiminde devreye enerji veriniz.

5. Ortam sıcaklığında lambanın yanıp yanmadığını kontrol ediniz ve gerekli ölçmeleri yaparak tabloya kaydediniz.

6. NTC ‘yi ısıtarak lambanın durumunu gözleyiniz ve gerekli ölçmeleri yaparak tabloya kaydediniz.

7. Devredeki NTC yerine PTC bağlayarak soğuk ve sıcak durumdaki lambanın durumunu gözleyiniz.

8. Enerjiyi keserek devreyi dikkatlice sökünüz.

9. Bu temrine ait soruları cevaplandırınız.

SORULAR                    :

1. NTC ‘nin özelliği nedir?

2. Devrede NTC yerine PTC kullanılması, devrenin çalışmasını nasıl etkiler?

 

Isı Alarm Devresi (Sıcakta Çalışan Devre)

Sesli Isı Alarm Devresi (Sıcakta Çalışan Devre)

IŞIK (LDR) KONTROLLÜ DİMMER DEVRESİ

DENEYİN AMACI:  Işık kontrollü dimmer devresini çizme ve uygulama bilgi ve becerisini kazanmak.TEORİK BİLGİLER:Foto direnç, foto diyot ve foto transistör, küçük akımlı elemanlardır. Bu optik elemanlar genellikle tristör, triyak gibi daha büyük akımlı anahtarlama elemanlarının tetiklenmesinde kullanılır. Böylece ışıktaki değişmelerle büyük akımlı devrelerin kontrolü sağlanır.DENEY BAĞLANTI ŞEMASI:   Triyak kılıfIŞIK (LDR) KONTROLLÜ DİMMER DEVRESİ

LDR Lİ LAMBA KARARTMA DEVRESİ BASKI DEVRE

Malzeme listesi :

  • BT137
  • Diyak
  • LDR
  • 100nf / 250V
  • 33kΩ
  • 220kΩ POT
  • 2x ikili PCB Klemens

DENEYDE KULLANILAN

ALETLER:

1-Bread Board

2-AVOmetre

3-Devre Şemasında belirtilen elemanlar

DEVRENİN ÇALIŞMASI           :

Karanlık ortamda devreye enerji uygulandığında, LDR ‘nin iç direnci çok yüksektir ve alternatif gerilimin pozitif alternansında R1 direnci ve P potansiyometresi üzerinden gelen pozitif gerilim, C1 kondansatörünü şarj etmeye başlar. C1 kondansatörü üzerindeki gerilim, 30 volt civarındaki diyak eşik gerilimi üzerine çıktığında diyak iletime geçer. Diyağın iletime geçmesiyle triyak da tetiklenerek iletime geçer ve lamba yanar. Devredeki P potansiyometresi lambanın yanacağı ve söneceği ışığın şiddetini ayarlar. R2 direnci ve C2 kondansatörü ise, triyak üzerindeki gerilimi sabit tutarak lambadaki ışık titreşimlerini engeller.

DENEYİN YAPILIŞI                  :

1. Devre elemanlarının sağlamlık kontrolünü yapınız.

2. Bread – Board üzerine devreyi kurunuz.

3. Devrenin doğruluğunu kontrol ediniz.

4. Öğretmeniniz denetiminde devreye enerji veriniz.

5. LDR üzerini kapatarak ışık gelmesini önleyiniz ve lambanın yandığını gözleyiniz.

6. Lamba yanarken tristör ve kondansatör uçlarındaki gerilimleri ölçerek kaydediniz.

7. LDR ‘nin üzerini açarak ışık gelmesini sağlayınız ve lambanın söndüğünü gözleyiniz.

8. Lamba sönük durumda iken tristör ve kondansatör uçlarındaki gerilimleri ölçünüz ve kaydediniz.

9. Enerjiyi keserek devreyi dikkatlice sökünüz.

10. Bu temrine ait soruları cevaplandırınız.

SORULAR                    :

1. Işık kontrollü dimmer devresinin kullanım amacını yazınız.

2. Potansiyometre ile yapılan dimmer devresi ve LDR ile yapılan dimmer devresini yapı ve çalışması bakımından karşılaştırınız.

3. Devrenin nerelerde kullanıldığını yazınız.

TRİYAK İLE LAMBA KARARTMA DEVRESİ

DENEYİN AMACI         : Triyak ile lamba karartma devresini çizme ve uygulama bilgi ve becerisini kazanmak.

DENEY BAĞLANTI ŞEMASI:

 TRİYAK İLE LAMBA KARARTMA DEVRESİTriyak kılıf

LAMBA KARARTMA DEVRESİ ARES

Malzeme Listesi:

  • BT 136
  • Diyak
  • 5KΩ
  • 500KΩ pot
  • Pot başlığı
  • 0,1uf/250V
  • 2×2’li PCB klemns

DENEYDE KULLANILAN ALETLER:

1-Bread Board

2-AVOmetre

3-Devre Şemasında belirtilen elemanlar

 DEVRENİN ÇALIŞMASI           :

Triyak ile yapılan lâmba karartma (Dimmer) devresi, lâmbanın parlaklığını kontrol eder. Alternatif akımın pozitif ve negatif palslerinin düşey olarak kıyılması, dolayısıyla alternatif akımın etkin değerinin değiştirilmesiyle kontrol işlemi yapılır.P1 potansiyometresi ayarlanarak lâmbanın parlaklığı azaltılır veya çoğaltılır. Potansiyometrenin en küçük direnç değerinde lâmba parlak yanar, en büyük direnç değerinde lâmba söner.

 DENEYİN YAPILIŞI                  :

1. Devre elemanlarının sağlamlık kontrolünü yapınız.

2. Bread – Board üzerine devreyi kurunuz.

3. Devrenin doğruluğunu kontrol ediniz.

4. Öğretmeniniz denetiminde devreye enerji veriniz.

5. P1 potansiyometresini en küçük ve en büyük direnç değerine ayarlayarak, lâmbanın parlaklığının değiştiğini gözleyiniz.

6. Potansiyometrenin en büyük, orta ve en küçük direnç değerlerinde A noktasındaki gerilim değerini, alternatif akım voltmetresi ile ölçünüz.

7. Lamba parlak durumda iken triyak uçlarındaki gerilimi ölçünüz.

8. Lamba sönük durumda iken triyak uçlarındaki gerilimi ölçünüz.

9. Enerjiyi keserek devreyi dikkatlice sökünüz.

10. Bu temrine ait soruları cevaplandırınız.

 SORULAR                    :

1. Devredeki lamba açık devre (Kopuk) ise triyak iletime geçer mi? Nedenini açıklayınız.

2. Diyak kısa devre olursa, devrenin çalışmasını nasıl etkiler?

3. Lamba karartma devresinin nerelerde ve hangi tip lambalarda kullanıldığını yazınız.