Tristörün DC’de Tetiklenmesi

Amaç:  Tristörü DC’de Tetikler

            Görsel 1.1’deki devrede S1 anahtarı kapatılır. Ardından B1 butonuna basıp elimizi çektiğimizde gate tetiklemesi alan tristör iletime geçer ve led yanar. Tristörün bir kere tetiklenmesi iletimde kalması için yeterlidir. Tristörü kesime götürmek için S1 anahtarı açılır.

                  

Görsel 1.1: Tristörün DC’de Tetiklenmesi

 

                MALZEME LİSTESİ

Adı	Özelliği	Sembolü	Görünüşü	Miktarı
Tristör	BT151 (TO-220 kılıf)			1 adet
Direnç	1k			1 adet
Direnç	4,7k			1 adet
Led	Kırmızı			1 adet
Buton	Push buton			1 adet
Anahtar	3 Pin SPDT Mini On Off Switch			1 adet

 

                İŞLEM BASAMAKLARI

1. Görsel 1.1’teki devreyi kurunuz.
2. Aşağıdaki işlemlerde Led’in durumunu Tablo 1.1’e yazınız.
3. S1 ve B1 açık iken devreye enerji uygulayınız.
4. S1 açık iken, B1’e basınız. V1 ve V2 değerlerini ölçüp Tablo 1.2’ye yazınız.
5. S1 kapalıyken B1’e basınız. V1 ve V2 değerlerini ölçüp Tablo 1.2’ye yazınız.
6. S1 anahtarını açınız.

 

                SONUÇ VE DEĞERLENDİRMELER

Tablo1.1: Tristör tetikleme

S1	B1	LED’in Durumu
Açık	Açık
Kapalı	Açık
Kapalı	Kapalı

 

Tablo1.2: Gerilim ölçme

LED’in Durumu	V1	V2
Led sönük
Led yanık

 

                SORULAR

1. Tristör ile transistörün iletime geçmesindeki fark nedir?
2. S1 kapalıyken B1 butonuna birçok kez basınız. Tristör nasıl tepki vermektedir?
3. Devre çalıştırıldığında Led ışık vermiyorsa sırası ile arıza aramak için ölçüm noktaları ve elemanları neler olmalıdır? Sırası ile yazınız.

1. Tristör ile transistörün iletime geçmesindeki temel fark şudur: Tristör bir kez gate’inden tetiklendiğinde (iletim başladığında) bu iletim sürekli devam eder. Transistörde ise baz akımı sürdüğü sürece iletim devam eder, baz akımı kesildiğinde iletim durur.
2. S1 kapalı iken B1 butonuna defalarca basılsa bile tristör tek bir tetikleme ile iletime geçecek ve iletimde kalacaktır. Tekrar tetiklemeler iletimi etkilemez. Tristörü kesime götürmek için S1 anahtarını açmak gerekir.
3. Eğer devre çalıştırıldığında led ışık vermiyorsa, arıza arama sırası şöyle olmalıdır:

a) Güç kaynağı kontrolü (12V gerilimin varlığı)
b) S1 anahtarının kontrolü
c) R2 direncinin kontrolü
d) Tristörün anot-katot gerilim düşümünün kontrolü
e) Tristörün gate’ine B1 butonuyla tetikleme yapılması
f) R1 direncinin kontrolü
g) Led’in kontrolü

Bu sırayla ölçümler yapılarak, sorunlu eleman tespit edilmeye çalışılır. Gerekirse elemanlar değiştirilir.

Bu tür devrelerde tristör anahtarlama elemanı olarak kullanılır. Bir kez tetiklendiğinde iletimde kalması, birçok güç kontrol devresi için idealdir. Ancak tristörün kesime gitmesi için anot-katot akımının sıfırlanması gerekir. Bu yüzden tristör devresine seri bir anahtar konulmuştur.