Pergel Yardımıyla Doğru Üzerindeki Bir Noktadan Dikme Çıkma
Bir doğru üzerinde işaretlenmiş herhangi bir noktadan 90° tam dik bir doğru (dikme) çıkmak teknik resmin ve mimari projelendirmenin en sık başvurulan geometrik işlemlerindendir.
Temrinin Amacı
- Gönye veya iletki kullanmadan, sadece pergel kullanarak doğru üzerindeki bir noktadan 90° dikme çıkabilmek.
- Merkez simetrisini kullanarak dik açı konstrüksiyonunu tamamlamak.
Kullanılan Araç ve Gereçler
- Pergel
- Düz Cetvel
- Kurşun Kalem ve Silgi
Geometrik Parametreler ve Standartlar
| Parametre / Kural | Ölçü / Formül | Açıklama |
|---|---|---|
| Dikme Açısı | 90° | Oluşan dikme ana doğruyla tam dik açı yapar. |
| Simetri Mesafesi | CP = PD | P noktasının sağına ve soluna eşit yaylar. |
İşlem Basamakları (Adım Adım Çizim)
- AB Doğrusu ve P Noktası: AB doğrusu çizilir ve üzerinde dikme çıkılacak P noktası işaretlenir.
- Yan Noktaları Belirleme: Pergel rastgele bir r yarıçapıyla açılıp P noktasına batırılır; doğrunun sağına ve soluna yay çizilerek C ve D noktaları bulunur (CP = PD).
- Kesişim Yayları: Pergel açıklığı CP mesafesinden belirgin şekilde daha fazla açılır. İğne sırasıyla C ve D noktalarına batırılarak P’nin üst tarafında kesişen iki yay çizilir (E noktası).
- Dikmeyi Çizme: E noktası ile P noktası cetvel yardımıyla birleştirilerek dikme doğrusu tamamlanır.
Öğretmenin Notları ve Dikkat Edilecek Püf Noktaları
- C ve D noktalarından çizilen yayların yarıçapı eşit olmalıdır.
- P noktası ile E kesişim noktasını birleştirirken cetveli titretmeden tek çizgide çekin.
Temrin Değerlendirme Kriterleri (Ölçme ve Değerlendirme)
| Değerlendirme Kriteri | Puan Değeri |
|---|---|
| Sayfa düzeni, çerçeve ve temizlik | 20 Puan |
| Pergel açıklığı ve yay kesişim doğruluğu | 30 Puan |
| Çizgi kalitesi, netlik ve kalınlık standartlarına uyum | 30 Puan |
| Zamanı verimli kullanma ve temrini eksiksiz tamamlama | 20 Puan |
| TOPLAM | 100 Puan |
Pergel Yardımıyla Doğru Üzerindeki Bir Noktadan Dikme Çıkma Uygulama Videosu
Uygulama adımlarını, pergel hareketlerini ve çizim detaylarını aşağıdaki YouTube ders videomuzdan adım adım takip edebilirsiniz:
