Görseldeki devrede giriş sinyali işlemsel yükseltecin eviren (-) girişinden uygulandığından giriş ile çıkış sinyali arasında faz farkı oluşur. Bu yüzden devre eviren yükselteç olarak adlandırılır. Devredeki RF geri besleme direnci, R1 ise giriş direncidir. Bu dirençlerin oranı kazancı belirlemektedir. Eviren yükseltecin kazancı formülüyle hesaplanır. Formüldeki (-) işareti çıkışın girişe göre terslendiğini göstermektedir. Kazanç ayrıca…
Eviren yükseltecin girişe DC gerilim uygulandığında çıkıştaki gerilim işaret değiştirir. Görseldeki devrede potansiyometre ayarlanarak 0 – 12V arası pozitif gerilim uygulanmaktadır. Bu gerilim kazanç kadar yükseltilerek çıkışta negatif olarak alınır. Eviren yükselteç simetrik beslendiğinden giriş pozitif ise çıkışta negatif gerilim elde edilir. Görsel 3.4: Eviren yükseltecin DC çalışması MALZEME LİSTESİ Adı Özelliği Sembolü Görünüşü…
Görseldeki devrede giriş sinyali işlemsel yükseltecin evirmeyen (+) girişinden uygulandığından giriş ile çıkış sinyali arasında faz farkı yoktur. Bu yüzden devre evirmeyen yükselteç olarak adlandırılır. RF ve R1 dirençlerin oranı kazancı belirlemektedir. Eviren yükseltecin kazancı formülüyle hesaplanır. Formülden de anlaşılacağı gibi evirmeyen yükseltecin kazancı eviren yükselteçten bir fazladır. Görsel 3.7: Evirmeyen yükseltecin AC çalışması …
Evirmeyen yükseltecin girişe DC gerilim uygulandığında çıkıştan aynı işaretli yükseltilmiş gerilim elde edilir. Görseldeki devrede potansiyometre ayarlanarak 0 – 12V arası pozitif gerilim uygulanmaktadır. Bu gerilim kazanç kadar yükseltilerek çıkıştan alınır. Görsel 3.8: Evirmeyen yükseltecin DC çalışması MALZEME LİSTESİ Adı Özelliği Sembolü Görünüşü Miktarı Opamp 741(DIL-08 kılıf) 1 adet Direnç 10k 1 adet…
Görsel 3.11’deki devrede gerilim izleyici devre görülmektedir. Devrenin kazancı K = 1’dir. Griş ve çıkış gerilimi aynıdır. Empedans uygunlaştırmak için kullanılır. Görsel 3.11: Gerilim izleyici MALZEME LİSTESİ Adı Özelliği Sembolü Görünüşü Miktarı Opamp 741(DIL-08 kılıf) 1 adet İŞLEM BASAMAKLARI Görsel 3.11’deki devreyi kurunuz. Osilaskobun birinci kanalını Vg…
Görsel 3.13’teki karşılaştırıcı devresinde kazanç en yüksek düzeydedir. Bu nedenle çıkışta en yüksek voltaj (besleme voltajına yakın) görünecektir. Çıkış voltajının işaretini ise (+ veya -) iki girişten hangisi büyükse onun işaretini alacakır. Sabit voltaj verilen uç referans kabul edilir. Devrede eviren giriş (2 nolu uç) 3,3 V ile sabitlenmiştir. Potansiyometreyi B konumuna yaklaştırdıkça evirmeyen giriş…
Görsel 3.14’te LDR ile yapılan karşılaştırıcı görülmektedir. Potansiyometre ile 3 V’a ayarlanan referans gerilimi eviren uçtan verilmiştir. Vg giriş gerilimi, referans gerilimi olan 3 V’un üzerinde olduğunda çıkış pozitif, 3 V’un altında olduğunda çıkış negatif olur. LDR karanlık ortamda direnci arttığından üzerine düşen gerilim artar ve referans gerilimi üzerine çıktığında çıkış pozitif olur ( yaklaşık…
Görsel 3.15’teki devrede NTC kullanılarak yapılan karşılaştırıcı devre görülmektedir. Referans olarak evirmeyen giriş potansiyometre ile 3 V’a ayarlanmıştır. ODA sıcaklığında yaklaşık 10 kΩ’luk dirence sahip NTC ucunda yaklaşık 6 V’luk bir gerilim düşer. Eviren girişteki 6 V evirmeyen girişteki 3 V’tan büyük olduğun için karşılaştırıcının çıkışı negatif olur. Ters polarma olan LED sönük durumdadır. NTC…
Görsel 3.16’daki devrede turn on devresi işlemsel yükseltecin karşılaştırıcı olarak kullanılmasıyla yapılmıştır. Devreye enerji verildiğinde Evirmeyen girişteki Vref noktası R2 ve R3 gerilim bölücü dirençleriyle yaklaşık olarak 1 V olur. Eviren girişteki Vg noktası ile 0 V’tur. Eviremeyen giriş eviren girişten büyük olduğundan karşılaştırıcının çıkışı pozitiftir ve LED yanmaktadır. B butonuna basıldığı anda C1 kondansatör…
Görsel 3.17’daki devrede turn off devresi işlemsel yükseltecin karşılaştırıcı olarak kullanılmasıyla yapılmıştır. Devreye enerji verildiğinde eviren girişteki Vref noktası R2 ve R3 gerilim bölücü dirençleriyle yaklaşık olarak 1 V olur. Evirmeyen girişteki Vg noktası ise 0 V’tur. Eviren giriş evirmeyen girişten büyük olduğundan karşılaştırıcının çıkışı negatiftir ve LED sönüktür. B butonuna basıldığı anda C1 kondansatör…
Görsel 3.19’daki çıkartıcı devre girişlerindeki gerilimlerin farkını alıp (Vg2 – Vg1) kazanç kadar yükselterek çıkışa aktaran devredir. P1 ve p2 potansiyometreleriyle ayarlanan gerilimler birbirinden çıkarılır. Eviren girişteki gerilim büyük olursa çıkışta negatif gerilim değeri görülürken, evirmeyen girişteki gerilim büyük olduğunda çıkışta pozitif gerilim değeri görülür. Görsel 3.19’daki devrede kazanç RF/R1 1’e eşit olduğundan fark yükseltilmeden…
Görsel 3.21’deki toplayıcı devresi eviren yülkseltece birden fazla giriş uygulanması ile oluşur. Girişlerin sayısı istenildiği kadar arttırılabilir, herhangi bir sınırlama yoktur. Her bir giriş için çıkış, RF direnciyle birlikte o girişin direncine bağlıdır. Devrede P1 ve P2 potansiyometreleriyle ayarlanan Vg1 ve Vg2 gerilimleri devredeki kazanç bir olduğundan girişler toplanarak çıkışa aktarılır. Girişler eviren girişten verildiğinden…
Türev alıcı devre girişine uygulanan üçgen dalga sinyalini çıkışta kare dalga sinyali olarak veren devredir. Türev alıcı devre aynı zamanda bir eviren yükselteçtir. Türev alma işlemini C1 kondansatör yapmaktadır. Giriş sinyalinin yükselen eğiminde çıkış negatif iken giriş sinyalinin alçalan eğiminde çıkış pozitiftir. Yüksek frekanslarda C1 kondansatörü kısa devre gibi davranır ve kazanç çok yükselir. Kazancın…
İntegral alıcı devre girişine uygulanan kare dalga sinyalini çıkışta üçgen dalga sinyali olarak veren devredir. İntegral alıcı devre aynı zamanda bir eviren yükselteçtir. İntegral alma işlemini C1 kondansatör yapmaktadır. Giriş sinyalinin yüksek seviyesinde çıkış alçalırken, giriş sinyalin düşük seviyesinde çıkış sinyali yükselir. Yüksek frekanslarda C1 kondansatörü kısa devre gibi davranır ve kazanç azalar. Görsel 3.27:…
Diyotla yapılan doğrultma işleminde diyodun eşik gerilimi olan 0,7 V altındaki gerilimler doğrultulamaz. Bu yüzden işlemsel yükselteçle yapılan doğrultmaç devreleri kullanılır. İşlemsel yükselteçle yapılan doğrultmaç devrelerinde mV seviyesindeki gerilimlerde bile doğrultma yapılabilir. Görsel 3.29’daki yarım dalga doğrultmaç devresinde eviren girişten verilen sinyalin negatif alternansında A noktası pozitif olur. D2 kesimde kalırken D1 iletime geçer ve…
Enstrümantasyon yükselteçleri, düşük direnç değerleriyle yüksek kazançlar elde edilebilmesi, yüksek giriş empedansı ve ortak modlu sinyalleri bastırma oranının yüksek olması gibi sebeplerden dolayı endüstriyel uygulamalarda tercih edilir. Genellikle algılayıcılardan gelen sinyalleri yükseltmek amacıyla kullanılır. Görsel 3.31’deki devre yüksek ortak mod tepki oranlı enstrumantasyon yükseltecidir. En çok kullanılan enstrumantasyon yükselteci türüdür. Enstrümantasyon yükselteçlerde, parazit ve gürültüleri…
Schmitt trigger devresi girişindeki sinüs veya karışık dalga şeklini çıkışında kare dalga olarak veren devredir. İki eşik gerilimine sahip devrenin histeresis aralığını R1 ve R2 dirençleri belirler. Eşik seviyelerinden biri pozitife geçme değerini belirlerken diğeri negatife geçme değerini belirler. Dirençlerin oranı artıkça iki eşik gerilimi arasındaki fark artar. Görsel 3.34: İşlemsel yükselteçli Schmitt trigger …
