Doğru Parçasını İki Eşit Parçaya Bölme (Orta Dikme)
Teknik resimde ölçüsü tam olarak bilinmeyen ya da cetvelle ondalıklı değerlere bölündüğünde hata payı yüksek olan doğru parçalarını kusursuz biçimde ikiye bölmek için pergel geometrisi kullanılır. Bu yöntem aynı zamanda doğrunun orta dikmesini (simetri eksenini) elde etmenin en temel yoludur.
Temrinin Amacı
- Pergel yardımıyla herhangi bir doğru parçasını cetvelle ölçmeden tam ortadan iki eşit parçaya ayırmak.
- Doğru parçasının orta dikmesini (90° simetri eksenini) oluşturmayı öğrenmek.
- Pergel ucu sabitleme ve yay kesişim hassasiyetini geliştirmek.
Kullanılan Araç ve Gereçler
- Teknik Resim Pergeli (İğneli ve kurşun uçlu)
- 30 cm Düz Cetvel
- 2H Kurşun Kalem (Yardımcı yaylar için)
- HB Kurşun Kalem (Ana doğru ve orta dikme için)
- Milimetrik Defter / Resim Kağıdı
Geometrik Parametreler ve Standartlar
| Parametre / Kural | Ölçü / Formül | Açıklama |
|---|---|---|
| Pergel Açıklığı (r) | r > AB / 2 | Pergel mutlaka doğrunun yarısından fazla açılmalıdır. |
| Orta Nokta (O) | AO = OB | Elde edilen O noktası doğrunun tam merkezidir. |
| Orta Dikme Açısı | 90° | CD doğrusu AB doğrusuna tam diktir. |
İşlem Basamakları (Adım Adım Çizim)
- AB Doğru Parçasını Çizme: Cetvelle yatay konumda herhangi bir uzunlukta AB doğru parçası çizin.
- Pergel Açıklığını Ayarlama: Pergelin açıklığını göz kararı AB doğrusunun yarısından belirgin şekilde fazla olacak biçimde (r > AB/2) açın.
- A Merkezli Yaylar: Pergelin iğnesini A noktasına batırın; doğrunun hem üstüne hem de altına genişçe birer yay çizin.
- B Merkezli Yaylar: Pergel açıklığını kesinlikle bozmadan iğneyi B noktasına batırın ve önceki yayları kesecek şekilde iki yay daha çizin.
- Kesişim Noktalarını Belirleme: Üstteki kesişim noktasını C, alttaki kesişim noktasını D olarak adlandırın.
- Orta Dikmeyi Çizme: Cetveli C ve D noktalarından geçecek şekilde yerleştirin ve CD doğrusunu çizin. CD doğrusunun AB’yi kestiği O noktası doğruyu iki eşit parçaya böler (AO = OB).
Öğretmenin Notları ve Dikkat Edilecek Püf Noktaları
- Pergel açıklığı doğrunun yarısından az açılırsa yaylar havada kalır ve asla kesişmez.
- Yardımcı yayları çok bastırmadan ince (2H) çizgiyle çizin, yalnızca sonuç noktasını ve orta dikmeyi belirginleştirin.
- Pergel iğnesinin kağıdı delmemesi için çizim masasında altlık kullanın.
Temrin Değerlendirme Kriterleri (Ölçme ve Değerlendirme)
| Değerlendirme Kriteri | Puan Değeri |
|---|---|
| Sayfa düzeni, çerçeve ve temizlik | 20 Puan |
| Pergel açıklığı ve yay kesişim doğruluğu | 30 Puan |
| Çizgi kalitesi, netlik ve kalınlık standartlarına uyum | 30 Puan |
| Zamanı verimli kullanma ve temrini eksiksiz tamamlama | 20 Puan |
| TOPLAM | 100 Puan |
Doğru Parçasını İki Eşit Parçaya Bölme (Orta Dikme) Uygulama Videosu
Uygulama adımlarını, pergel hareketlerini ve çizim detaylarını aşağıdaki YouTube ders videomuzdan adım adım takip edebilirsiniz:
