Görsel 4.1’deki devrede yükselteç olarak işlemsel yükselteç kullanılmıştır. RC faz kaymalı osilatör devreleri çok yüksek frekanslarda sinyal üretmedekileri için yükselteç olarak transistör yerine işlemsel yükselteç kullanımı daha yaygındır. Osilatör devresi, bir negatif kazançlı işlemsel yükselteç ve 180° faz kayması üreten üç bölümlü bir RC devresinden oluşur. Faz kaydırma devresi işlemsel yükseltecin çıkışından eviren girişine geri…
Görsel 4.2’deki devrede R1 ve R2 dirençleri kazancı belirlerken, seri C1-R4 ve paralel C2-R3’den oluşan pozitif geri besleme, frekansı belirleyen wien köprü osilatörü oluşturmaktadır. Çıkış sinyali belli oranda işlemsel yükseltecin evirmeyen girişine geri beslenmektedir. Bu zayıflamayı telafi etmek ve osilasyonu oluşturabilmek için yükseltecin kazancının üçe eşit veya büyük olması gerekir. Görsel 4.2: Wien köprü osilatör…
nasıl etkiler? LC osilatör devrelerinden olan Hartley osilatör rezonans frekansını ve faz kaymasını belirleyen kondansatör ve bobinden oluşan geri besleme devresine sahiptir. Görsel 4.3’teki devrede yükselteç olarak transistör kullanılmıştır. Yüksek frekanslarda kaliteli sinüs dalgası sinyalleri üretebilen bu osilatörlerde yükselteç olarak genellikle transistör tercih edilir. Devrenin osilasyon frekansı birbirine seri bağlı L1 ve L2 bobini ile…
kullanılarak yapılan tank geri besleme devresiyle oluşturulur. Devrenin çalışma frekansını bu elemanlar belirler. Görsel 4.4’teki devrenin çıkış frekansı 1MHz civarında olduğu için yükselteç olarak transistör kullanılmıştır Kolpits osilatör, orta ucu şaseye bağlı seri iki adet kondansatör ve bunlara paralel bağlı bobin. Devrenin çalışması Hartley osilatör ile aynıdır. İki devre arasındaki fark LC tank devresidir. Görsel…
Bir osilatör, sabit bir frekansta çalışacaksa yani çalıştığı frekansta az da olsa bir değişiklik olmayacaksa o zaman osilatörün kristalli olması en iyi yöntemdir. Kristal osilatörün ana parçası olan piezoelektrik kristal çoğunlukla kuartz madeninden yapılır. Kristal osilatörler genellikle sabit frekansta çalışan alıcı ya da verici devrelerinde kullanılır. Görsel 4.5’te deki kristal osilatör devresi bir Pierce osilatördür….
Görsel deki devrede ilk anda TR2 transistörü iletimde TR1 transistörü kesimdedir. B1 butonuna basıldığında TR1 iletime geçer ve LED yanar. TR2 de kesime gider. Bu anda C1, R4 üzerinden şarj olmaya başlar. C1 gerilimi 0,7 V civarına ulaştığında TR2 tekrar iletime geçerken TR1 kesime gider ve LED söner. LED’in yanık kalma süresi C1 ve R4…
Görsel deki devrede ilk anda NE555 entegresinin Q çıkışı lojik-0’dır. Tetikleme girişine lojik-0 tetikleme darbesi uygulanırsa Q çıkışı lojik-1 olur. Bu anda C2 kondansatörü R2 üzerinden şarj olmaya başlar. C2 uçlarındaki şarj gerilimi (2/3)E değerine ulaştığında Q çıkışı tekrar lojik-0 değerini alır. Devre ilk durumuna döner. Lojik-1’de kalma süresi T=1,1xR2xC2 formülü ile bulunabilir. Görsel 4.7:…
Görsel 4.8’teki devrede başlangıçta TR1 transistörü iletimdeyse TR2 transistörü yalıtımdadır. LED sönüktür. Devredeki Set veya Reset butonlarına basılmadığı sürece transistörler bu konumlarını korurlar. Set butonuna basıldığında TR1 transistörü kesime gider. Aynı anda beyz polarması alan TR2 iletime geçer ve LED yanar. Reset butonu TR2 beyzini şayese çekip kesime götürür ve LED söner. Butondan el çekilse…
Görsel deki devrede ilk anda NE555 entegresinin Q çıkışı lojik-0’dır. B1 butonuna basıldığında tetikleme girişine lojik-0 tetikleme darbesi uygulanır ve Q çıkışı lojik-1 olur ve LED yanar. Bu durumun değişmesi için B2 butonuna basılarak 555 resetlenir ve ilk durumuna dönerek LED söner. Görsel 4.9: 555’li çift kararlı multivibratör devresi MALZEME LİSTESİ Adı Özelliği Sembolü…
Görsel 4.10’teki devreye enerji uygulandığında dirençlerin tolerans farklılığından dolayı transistörlerden biri iletime, diğeri kesime gider. TR1 iletime geçtikten bir süre sonra C2 deşarj, C1 şarj olur. TR1 kesime, TR2 iletime gider. TR2 iletime gittiğinde C1 deşarj, C2 şarj olmaya başlar. Belli bir süre sonra TR1 yeniden iletime TR2‘de tekrar kesime gider. Bu durum sürekli tekrarlanır….
Görsel 4.11’teki devre 3 No.lu ucundan kare dalga sinyal vermektedir. C2 kondansatörü, R1, D1 ve POT üzerinden besleme voltajının (E) 2/3 ‘üne kadar şarj olmaktadır. Bu seviyeden sonra C2 kondansatörü POT, D2 ve R2 üzerinden entegrenin 7 No.lu ucundan E’nin 1/3’üne kadar deşarj olmaktadır. Görsel 4.11’te osiloskobun ikinci kanalı C2’nin şarj ve deşarj grafiğini gösterirken…
Görsel ’daki devrede C2 kondansatörü R1 ve potansiyometrenin Ra kısmından D1 üzerinden şarj olur. C2 kondansatörü E’nin 2/3’üne ulaştığında D2’den geçerek potansiyometrenin Rb kısmında 7 No.lu bacağa deşarj olur. PWM sinyanin süresisni Ra değeri belirlerken süresini Rb değeri belirlemektedir. D1 ve D2 olmasaydı süresi Ra+Rb kadar sabit olurdu. TR1 süresi kadar iletimde …
Görsel deki devrelerde DC gerilim kaynağının değeri kadar yukarı veya aşağı gerilim seviyesi kırpılır. Polarmasız devrelerde şaseden kırpma gerçekleşir. Ancak her durumda diyodun eşik gerilimi olan ve üzerine düşen yaklaşık 0,7 V, çıkış gerilim seviyelerine eklenir veya çıkarılır. Görsel Kırpıcı devreler MALZEME LİSTESİ Adı Özelliği Sembolü Görünüşü Miktarı Diyot 1N4001 2…
Görsel deki devrelerde giriş sinyalininin şekli değişmeksizin DC gerilim kaynağının değeri kadar yukarı veya aşağı gerilim seviyesine kenetlenir. DC gerilim kaynağı olmadığında şaseye kenetlenir. Ancak her durumda diyot kullanıldığından diyodun eşik gerilimi olan ve üzerine düşen yaklaşık 0,7 V, çıkış gerilim seviyelerine eklenir veya çıkarılır. Vç’deki DC bileşeni görmek için Vç noktasına bağlanan osiloskop kanalı…
Görsel deki devrede kare dalganın yüksek seviyesinde TR1 transistörü iletime geçer, TR2 transistörü kesimdedir. C2 kondansatörü R3 üzerinden şarj olur ve kondansatör üzerindeki gerilim çıkışta testere dişi dalganın rampa kısmını oluşturur. Kare dalganın düşük seviyesinde TR1 kesime gider, TR2 iletime geçer. C2 kondansatörü iletime geçen TR2 transistörü üzerinden hızla deşarj olur. Böylece testere dişi dalganın…
Görsel deki devre kare dalganın düşük seviyesinde TR1 transistörü kesimde olduğunda C2 kondansatörü R2 üzerinden şarj olmaktadır. Kondansatör üzerindeki gerilim çıkışta testere dişi dalganın rampa kısmını oluşturur. Kare dalganın yüksek seviyesinde TR1 iletime geçtiğinden C2 kondansatörü transistörün kolektör ve emiteri üzerinden hızla deşarj olur. Böylece testere dişi dalganın bir saykılı oluşur. Miller devresinde çıkış sinyali,…
Schmitt Trigger devresi iki eşik gerilimine sahip bir devredir. AC veya karışık analog sinyali çıkışta ya yüksek seviye (dijital 1) ya da düşük seviye (dijital 0) olarak veren dönüştürücüdür. TR1 ile TR2 birbirlerini tersleyerek çalışmaktadır. Biri iletimdeyken diğeri kesimdedir. R1 ve R2 direnç değerleri eşik gerilimlerinin değeri belirler. Görsel Schmitt trigger devresi MALZEME LİSTESİ…
Görsel 4.13’deki devrede R2 ve R3 dirençleri kazancı belirlerken R1 ve C1 alçak geçiren filtreyi oluşturmaktadır. Yüksek frekanslarda C1 kondansatörün kapasitif reaktansı (Xc) azalmakta ve yüksek frekanslı sinyali şaseye çekmektedir. Alçak frekanslarda C1 kondansatörün geçirgenliği azalmakta evirmeyen girişe uygulanan sinyal çıkışta yükseltilerek alınmaktadır. C2 ve C3 kondansatörleri güç kaynağından gelen parazitleri gidermek için kullanılmıştır. Görsel…
Görsel 4.14’deki devrede R2 ve R3 dirençleri kazancı belirlerken R1 ve C1 yüksek geçiren filtreyi oluşturmaktadır. Yüksek frekanslarda C1 kondansatörün kapasitif reaktansı (Xc) azalmakta ve yüksek frekanslı sinyalleri geçirmektedir. Alçak frekanslarda C1 kondansatörü yüksek direnç (kapasitif reaktans) göstermektedir. Evirmeyen girişe uygulanan yüksek frekanslı sinyal çıkışta yükseltilerek alınmaktadır. Görsel 4.14: Yüksekgeçiren filtredevresi MALZEME LİSTESİ Adı…
Görsel 4.15’deki devrede R4 ve R3 dirençleri kazancı belirlerken R1 ve C1 yüksek geçiren filtreyi, R2 ve C2 de alçak geçiren filtreyi oluşturmaktadır. Yüksek frekanslarda C1 kondansatörün kapasitif reaktansı (Xc) azalmakta ve yüksek frekanslı sinyalleri geçirmektedir. C2 kondansatörü de alçak frekansları geçirip yüksek frekansları şaseye çekmektedir. Böylelikle sadece belli bir bant aralığındaki sinyaller yükseltilmektedir. C1-R1…
Görsel 4.16’daki devrede R4 ve R5 dirençleri kazancı belirlerken R1-C1-R2 alçak geçiren filtreyi (1 KHz altı), C2-R3-C3 de yüksek geçiren filtreyi (1 KHz üstü) oluşturmaktadır. Yaklaşık 1 KHz’de kazanç sıfıra yakındır. Eleman değerleri değiştirilerek istenilen frekanslar bastırılır. Görsel 4.16: Bant durduran filtredevresi MALZEME LİSTESİ Adı Özelliği Sembolü Görünüşü Miktarı Opamp 741(DIL-08 kılıf) 1 adet…
