Milimetrik Deftere Norm Yazı Yazma Temrini

Teknik resim, mühendisler, teknikerler ve tüm teknik elemanlar arasındaki evrensel ortak iletişim dilidir. Bu dilde yalnızca çizgilerin doğruluğu değil, çizim üzerinde yer alan ölçülendirmeler, notlar, açıklamalar ve antet bilgileri de hayati bir önem taşır. Teknik resimlerin herkes tarafından tek ve net bir biçimde anlaşılması, yanlış imalat ve montaj hatalarının önüne geçilmesi için TS EN ISO 3098 standartlarına uygun Norm Yazı kullanılır.

Bu temrin çalışmamızda, milimetrik teknik resim defteri üzerinde dik norm yazı (B tipi) kurallarını, harf yüksekliklerini, harf ve kelime aralıklarını tahtadaki ölçülendirme şablonumuz ve İstiklal Marşı’mızın ilk mısraları eşliğinde adım adım uygulayacağız.

Temrinin Amacı

• TS EN ISO 3098 norm yazı standartlarını ve kurallarını kavramak.
• Milimetrik kağıt ızgarasından yararlanarak büyük harf (5 mm), küçük harf (3 mm), üst ve alt uzantı oranlarını doğru uygulamak.
• Harfler arası (1 mm) ve kelimeler arası (4 mm) standart boşluk bırakma disiplini kazanmak.
• Teknik resim kalemini doğru tutuş, uygun açı ve dengeli baskı ile kullanarak okunaklı, net ve temiz yazı alışkanlığı edinmek.

Kullanılan Araç ve Gereçler

• Milimetrik Teknik Resim Defteri (A4 boyutunda)
• 0.5 mm Teknik Çizim Kalemi (HB veya 2B uçlu)
• 30 cm Düz Cetvel veya 45° / 30°-60° Gönye (çerçeve ve kılavuz çizgileri için)
• Yumuşak, leke ve iz bırakmayan teknik resim silgisi

Norm Yazı Boyutları ve Oranları (TS EN ISO 3098)

Tahtada çıkardığımız şablonda uyguladığımız ölçü değerleri ve norm yazı standart parametreleri aşağıdaki tabloda özetlenmiştir:

Parametre	Sembol	Uygulama Ölçüsü	Açıklama
Büyük Harf Yüksekliği	h	5 mm (5 kare)	Temel yazı yüksekliğidir (K, S vb. tüm büyük harfler).
Küçük Harf Gövde Yüksekliği	c	3 mm (3 kare)	a, c, e, m, n, o, r, s, z gibi harflerin gövde boyudur.
Üst Uzantı Boyu	h – c	2 mm (2 kare)	b, d, h, k, l, t gibi harflerin gövdeden yukarı uzanan boyu.
Alt Uzantı Boyu	–	2 mm (2 kare)	g, j, p, q, y harflerinin satır tabanından aşağı inen kuyruğu.
İstisnai Harf Yüksekliği (f)	–	7 mm (7 kare)	Üst ve alt uzantısıyla birlikte toplam 7 kare yer kaplar.
Harfler Arası Boşluk	a	1 mm (1 kare)	Aynı kelime içindeki iki harf arasındaki boşluktur.
Kelimeler Arası Boşluk	e	4 mm (4 kare)	İki ayrı kelime arasındaki bırakılması gereken standart aralık.
Satırlar Arası Boşluk	b	1 mm (1 kare)	İki satır arasındaki kılavuz temiz boşluk mesafesi.
Sayfa Çerçevesi	–	1 cm (10 mm)	Milimetrik sayfanın 4 köşesinden içeriye çizilen dış sınır.

İşlem Basamakları (Adım Adım Uygulama)

1. Sayfa Çerçevesinin Çizilmesi: Milimetrik defter sayfasının dört bir kenarından (üst, alt, sağ ve sol) tam 1 cm (10 mm) boşluk bırakarak cetvel ve kurşun kalemle düzgün bir dikdörtgen çerçeve çizin.
2. Yazı Izgarasını Belirleme: Milimetrik kağıdın hazır kılavuz çizgilerinden yararlanarak satır yüksekliklerini belirleyin. Büyük harfler için 5 kare (5 mm), küçük harf gövdesi için alt kısımdaki 3 kareyi (3 mm) zihinsel olarak kılavuz alın.
3. Büyük Harf Çizimi (“K” ve “S”):
   • Satır başına büyük “K” harfini 5 mm yüksekliğinde, dikey çizgisi tam 90° dik olacak şekilde çizin. Yan kolları 3. kare hizasından açın.
   • İkinci satırda büyük “S” harfini üst ve alt yayları simetrik olacak şekilde 5 mm yüksekliğinde tamamlayın.
4. Küçük Harflerin Yazımı ve Harf Boşluğu:
   • Her harf arasında tam 1 mm (1 kare) boşluk bırakın.
   • “o”, “r”, “k”, “m”, “a” harflerini 3 mm gövde yüksekliğine tam oturacak şekilde çizin. Çizgiler alt ve üst sınırları aşmamalıdır.
   • Genişlik olarak standart harfleri (a, e, n, o) 2 mm genişliğinde, geniş harf olan “m” harfini ise 3 mm genişliğinde uygulayın.
5. Uzantılı Harflerin Uygulanması:
   • “t” ve “l” harflerinin üst kolunu büyük harf hizasına (5 mm tavanına) kadar uzatın.
   • “y” harfinin çanağını 3 mm gövdeye çizip kuyruğunu alt satıra doğru 2 mm uzatın.
   • “ç” harfinin alt çengelini satır çizgisinden 1 mm aşağıya indirin.
   • “f” harfini yukarıdan aşağıya toplam 7 mm (4 mm üst gövde, 3 mm alt uzantı) boyunda uygulayın.
6. Kelime Boşluğuna Dikkat Edilmesi: “Korkma” kelimesini tamamladıktan sonra bir sonraki kelimeye veya alıştırma grubuna geçerken tam 4 mm (4 kare) boşluk bırakın.
7. İkinci Satıra Geçiş: İlk satır ile ikinci satır arasında 1 mm temiz boşluk bırakarak alt satıra geçin ve “Sönmez” kelimesini aynı hassasiyetle yazın. “ö” harfinin noktalarını 2. kare hizasına dengeli yerleştirin.

Öğretmenin Notları ve Dikkat Edilecek Püf Noktaları

• Kalem Açısı ve Baskısı: Kaleminizi kağıda 75° ile 90° arasında dik bir açıyla tutun. Harf çizerken kaleme eşit baskı uygulayın; çizgilerin koyuluğu ve kalınlığı sayfanın başından sonuna kadar homojen olmalıdır.
• Tek Hamlede Çizim: Harf çizgilerini kararlı, net ve tek seferde çekin. Çizgilerin üzerinden tekrar tekrar geçerek gölgeleme ya da kalınlaştırma yapmayın.
• Sayfa Temizliği: Çizim yaparken elinizin terlemesi veya kurşun kalem tozunu sayfaya yayması kağıdı kirletebilir. Elinizin altına mutlaka temiz bir A4 kağıdı koyarak çalışın.
• Silgi Kullanımı: Mümkün olduğunca az silgi kullanın. Silmeniz gerektiğinde yumuşak teknik silgiyle kağıdı yıpratmadan silin ve silgi artıklarını elinizle süpürmek yerine fırça veya üfleyerek temizleyin.

Ders İçi Uygulama ve Tahta Çizim Görselleri

Sınıfta tahtada modellediğimiz çerçeve, harf oranları ve milimetrik deftere aktarılmış örnek uygulama fotoğrafları aşağıdadır:

Temrin Değerlendirme Kriterleri (Ölçme ve Değerlendirme)

Değerlendirme Kriteri	Puan Değeri
Sayfa çerçevesi ve 1 cm kenar boşluklarının düzgünlüğü	20 Puan
Harf yüksekliklerine (h=5 mm, c=3 mm) ve oranlarına uyum	25 Puan
Harfler arası (1 mm) ve kelimeler arası (4 mm) boşluk kuralları	25 Puan
Çizgi kalitesi, koyuluk homojenliği ve sayfa temizliği	20 Puan
Zamanı verimli kullanma ve temrini eksiksiz teslim etme	10 Puan
TOPLAM	100 Puan

Norm Yazı Yazma Uygulama Videosu

Norm yazı çizim tekniklerini, kalem tutuşunu, harflerin adım adım oluşturuluşunu ve dikkat edilmesi gereken ayrıntıları aşağıdaki YouTube ders videomuzda izleyebilirsiniz: